به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، راه‌اندازی «مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی»، نه یک تغییر سازمانی ساده، بلکه اعلام آغاز یک دوران جدید در مدیریت منابع و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات است. هدف اصلی، پیاده‌سازی یک معماری یکپارچه و هوشمند است تا تمام فرایندهای سازمانی، تولیدمحور و مخاطب‌محور بتوانند با بهره‌گیری از فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، از ارزش‌های جدید بهره‌مند شوند. این مرکز قرار است نقش مغز متفکر حوزه فناوری اطلاعات سازمان را ایفا کند؛ از تعیین سیاست‌ها، راهبردها، استانداردهای فناوری اطلاعات گرفته تا نظارت بر اجرای طرح‌های کلان هوشمندسازی، مانند انواع اتوماسیون، ارتقای سامانه‌های مخاطب‌محور و بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای انواع کاربری‌های رسانه‌ای. بدیهی است که تأثیر این مرکز بر مدیریت فناوری اطلاعات در رسانه ملی بسیار عمیق و بنیادین خواهد بود. پیش‌ازاین، مدیریت فناوری اطلاعات ممکن بود به‌صورت جزیره‌ای و واکنشی عمل کند، اما اکنون، با ایجاد یک مرکز راهبری متمرکز، فناوری اطلاعات در صداوسیما از یک بخش فنی صرف به یک شریک راهبردی کسب‌وکار تبدیل می‌شود. این تمرکز راهبری تضمین می‌کند که تمام سرمایه‌گذاری‌های فناوری اطلاعات، همسو با مأموریت‌های اصلی سازمان و چشم‌انداز کلان آن باشند. نتیجه این تحول، افزایش بهره‌وری، کاهش ریسک‌ها و تهدیدات، سرعت‌بخشی به عرضه محصولات رسانه‌ای جدید و مهم‌تر از همه خلق ارزش‌های جدید، ایجاد مزیت رقابتی و ارائه تجربه‌ای به‌مراتب غنی‌تر و هدفمندتر به میلیون‌ها مخاطب رسانه ملی خواهد بود. این مرکز، در حقیقت، نقشه راه صداوسیما برای ورود قدرتمند به عصر رسانه‌های داده‌محور و تعاملی است. در روزهای پایانی سال گذشته طی حکمی از سوی رئیس رسانه ملی فرشید بهجت‌محمدی به ریاست این مرکز تازه‌تأسیس منصوب شد. ضرورت راه‌‌اندازی این مرکز در جهت تحول بنیادین در عرصه فناوری اطلاعات سازمان و به‌‏کارگیری فناوری‌‏های نوین اطلاعاتی و ارتباطی مبتنی‌بر زیرساخت‌های یکپارچه، هوشمند و امن، لازمه تحقق حکمرانی پیشرو و افزایش بهره‌وری مبتنی‌بر سند تحول رسانه‏‌ملی تعریف و این مرکز مکلف شد تا با برنامه‌‏ریزی دقیق و مشارکت تمام ارکان و همکاران زیست‌بوم فناوری اطلاعات سازمان، ضمن تشکیل منظم شورای‌‏عالی فناوری اطلاعات‏، اهداف و مأموریت‌‏های محوله در حکم را مجدانه پیگیری و با قید اولویت محقق کند. بهجت‌محمدی از مدیران و متخصصان ارشد حوزه فناوری و هوشمندسازی صداوسیماست که پیش‌ازاین قائم‌مقامی معاونت توسعه و فناوری را بر عهده داشته است و در کارنامه وی مدیریت اداره‌کل فناوری رسانه‌های نوین و سال‌ها فعالیت در اداره‌کل تحقیقات و جهاد خودکفایی به چشم می‌خورد. وی پیگیری و تأکید ویژه‌ای بر روی یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و داده‌محور کردن تصمیم‌گیری‌ها در رسانه ملی دارد. گفت‌وگوی ما را با بهجت‌محمدی، رئیس این مرکز برای آشنایی با اهداف و محورهای کاری، مسیر پیش رو و افق آینده می‌خوانید. از ضرورت شکل‌گیری مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی در سازمان صداوسیما بگویید. با توجه به پیچیدگی‌های صنعت فناوری اطلاعات ازمنظر تعدد ذی‌نفعان و زیست‌بوم و همچنین پویایی این فناوری بالأخص در موضوعاتی نظیر هوش مصنوعی و امنیت سایبری، هم در عرصه بین‌الملل و هم در کشور تلاش شده است تمرکزی در بعد حکمرانی و راهبری فناوری اطلاعات ایجاد شود تا بتوان این پیچیدگی و تعاملات ذی‌نفعان را به‌نحو بهینه مدیریت کرد. ازمنظر قانونی نیز براساس تبصره بند ب قانون 107 برنامه هفتم توسعه، بر تشکیل مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات ذیل بالاترین مقام سازمان برای یکپارچه‌سازی منابع و داده‌ها، هوشمندسازی، استقرار نظام حکمرانی داده‌مبنا و خلق ارزش‌های جدید با کمک فناوری اطلاعات و به‌صورت همسو با اهداف سازمان تأکید شده است. بر این اساس و مبتنی‌بر استانداردهای موجود دنیا در این زمینه نظیر ISO 38500‌، ساختاری به این صورت تدوین شد که شورای عالی فناوری اطلاعات به ریاست رئیس سازمان و حضور اعضای حقیقی و حقوقی مرتبط و ذیل آن مرکز راهبری فناوری اطلاعات برای سیاست‌گذاری، راهبری و نظارت بر برنامه‌ها، طرح‌ها و اقدامات حوزه فناوری اطلاعات سازمان شکل بگیرد. اهداف این مرکز چیست و قرار است چه مسئولیتی را در سازمان بر عهده بگیرد؟ براساس شرح وظایف تدوین‌شده برای مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی و حکم رئیس سازمان، اهداف این مرکز را در چند نکته بیان می‌کنم. نخستین هدف ما تدوین راهبردهای کلان حوزه فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان با مشارکت تمام ذی‌نفعان زیست‌بوم فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان است. ضمن اینکه این راهبردها را باید به شورای‌عالی فناوری اطلاعات با رویکرد خلق ارزش و دستیابی به اهداف کلان سازمانی نیز پیشنهاد دهیم. دومین مسئولیت ما نظارت راهبردی بر کار‌های حوزه فناوری اطلاعات و هوشمندسازی؛ اطمینان از عملکرد صحیح و همسویی اقدامات و طرح‌ها با اهداف مصوب اولیه به‌منظور حذف هم‌پوشانی‌های وظیفه‌ای است. در حوزه سیاست‌گذاری چطور؟ تدوین سیاست‌ها و مقررات مرتبط با هدف ایجاد همگرایی و هم‌افزایی برنامه‌ها و سامانه‌های تحت مدیریت نمایندگی‌های مرکز نیز بر عهده این مرکز است که باید سیاست‌های هوشمندسازی و استقرار نظام حکمرانی فناوری اطلاعات را در سازمان پیاده کند. ضمن اینکه راهبری و سازمان‌دهی سرمایه انسانی در حوزه فناوری اطلاعات و هدایت نیروی انسانی متخصص در قالب کمیته‌های تخصصی مرتبط هم برای ما اهمیت دارد. این وظایف چگونه به سازمان‌دهی منابع، تجهیزات و زیرساخت‌ها کمک می‌کند؟ این مرکز علاوه‌بر مواردی که گفتید، سامان‌دهی نرم‌افزار و سامانه‌های سازمانی و استفاده از ظرفیت‌های ملی درزمینه تحقق اهداف و راهبردهای کلان مصوب را هم بر عهده دارد و زمینه‌سازی برای استفاده کارآمد و روزآمد از ابزارهای فناوری اطلاعات به‌ویژه هوش مصنوعی، زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و پردازشی متمرکز و ابزارهای خودکارسازی و هوشمندسازی فرایندها را نیز در دستور کارش می‌بیند. ارتباط با بخش‌های دیگر سازمان را چگونه تعریف کرده‌اید؟ ما با ارزیابی و تحلیل نیازها و ضرورت‌های فناوری اطلاعات و هوشمندسازی در کنار ذی‌نفعان (اعم از نمایندگی‌ها و حوزه‌های پیام) و مدیران ارشد سازمانی هستیم و با حضور فعال و مؤثر و ایفای وظیفه در شوراها و کارگروه‌های درون و برون‌سازمانی به آن‌ها کمک می‌کنیم. ساختار این مرکز چگونه چیده شده است و چه بخش‌هایی دارد؟ هم‌اکنون این مرکز متشکل از دو اداره‌کل راهبری و بهره‌برداری سامانه‌ها و راهبری داده و هوشمندسازی است که براساس تقسیم سامانه‌ها و داده‌های سازمانی، سامانه‌ها و داده‌های تولیدمحور و سامانه‌ها و داده‌های مخاطب‌محور، مدیریت‌های تخصصی در ذیل هر یک از این ادارات کل تشکیل‌ شده است. مدیریت‌های برنامه‌ریزی و نظارت و تحقیق و توسعه نیز ذیل رئیس مرکز تشکیل شده‌اند. نمایندگی این مرکز در سایر بخش‌های سازمان چگونه تعریف شده است؟ این مرکز با شش نمایندگی در سایر بخش‌های سازمان حضور دارد که عبارت‌اند از: ادارات کل زیرساخت و مراکز داده، فناوری اطلاعات، مدیریت امنیت فناوری اطلاعات و عملیات، فنی فضای مجازی، مدیریت فناوری اطلاعات اداره‌کل برنامه‌ریزی معاونت مالی و اداره‌کل فنی و سایبری مرکز صیانت که همگی بازوهای مدیریتی این مرکز برای عملیات فناوری اطلاعات سازمان صداوسیما محسوب می‌شوند. وظایف این نمایندگی‌ها چیست؟ در حقیقت براساس الگوی ارائه‌شده توسط ISO 38500T، چهار مأموریت تعامل با ذی‌نفعان، ارزیابی، نظارت و هدایت بر عهده این شش نمایندگی است. از اهمیت هوشمندسازی و ضرورت آن در رسانه ملی بگویید که مرکزی برای آن در نظر گرفته شده است؟ ابزارهای هوش مصنوعی در همه صنایع ورود جدی پیدا کرده‌اند و هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های انقلاب صنعتی چهارم یا عصر چهارم صنعت (Industry 4.0) خود را بر بسیاری از صنایع تحمیل کرده است. صنعت رسانه نیز از این فناوری متأثر شده است که نمونه‌های تولیدات آن را امروزه در برنامه‌های مختلف سیما و صدا ملاحظه می‌کنید. در حقیقت ما برای کاربری هوش مصنوعی در سازمان صداوسیما در سه ساحت پیش‌بینی کرده‌ایم. یک ساحت خودکارسازی فرایندهایی است که اگر قرار باشد توسط انسان انجام شود بسیار زمان‌بر و هزینه‌بر است. کاربردهایی مانند تبدیل گفتار به متن، تبدیل متن به گفتار، شناسایی چهره و تبدیل‌ کیفیت از SD به HD مثال‌هایی ازاین‌دست به شمار می‌روند. ساحت دوم چیست؟ ساحت دوم، تحلیل داده‌ها و کلان داده‌ها (به‌ویژه داده‌های مخاطب است) و ارزش‌آفرینی‌های جدید از این داده‌هاست که هم بینش‌های جدید برای مدیران ارشد ایجاد می‌کند و هم می‌تواند ابزار بسیار کارآمدی برای رصد زیست‌بوم رسانه باشد. همچنین کاربست‌های مهمی نظیر تشخیص اخبار جعلی و تشخیص روندهای رسانه‌های اجتماعی در این دسته می‌گنجد. و ساحت سوم؟ ساحت سوم، تولید محتوای صوتی و تصویری با استفاده از هوش مصنوعی است که امروزه حتی در بین عموم مردم نیز رواج پیداکرده است. این ساحت نیازمند توجه جدی در تدوین آیین‌نامه‌های مربوطه، سازوکارهای مرتبط با رعایت اخلاق و حقوق مؤلفان و مصنفان و همچنین هنرمندان و صاحبان اثر درگذشته است که این مرکز با کمک مرکز طرح، برنامه‌وبودجه آیین‌نامه مربوطه را با مشارکت همکاران صاحب‌نظر معاونت‌های صف و مدیریت پیام تدوین خواهد کرد. تغییرات ایجاد شده در فرایندهای تولید و نشر محتوا به علت ورود جدی ابزارهای هوش مصنوعی به عرصه تولید بسیار جدی و نیازمند رصد مستمر است. صداوسیما گنجینه‌ای از داده‌های صوتی، تصویری و متنی در اختیار دارد که این داده‌ها می‌تواند در اختیار دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان قرار گیرد تا زمینه توسعه فناوری بومی هوش مصنوعی فراهم آید. برای آینده این حوزه چه چشم‌اندازی دارید؟ در نظر است با همکاری معاونت توسعه و فناوری رسانه، سامانه‌ای برای مدیریت داده‌های صوتی، تصویری و متنی سازمان باهدف آموزش ابزارهای هوش مصنوعی در نظر گرفته شود. در صورت تأمین بودجه موردنیاز و عملیاتی شدن این سامانه، داده‌ها به‌صورت مدیریت‌شده در اختیار دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان قرار خواهد گرفت. کار‌هایی مانند «ابررایانه سیمرغ» و «سکوی ملی هوش مصنوعی»، چه چشم‌اندازی در رسانه ملی دارند و چه اقداماتی باید انجام شود که به‌جای پژوهش‌های نظری بر زیرساخت‌های پردازشی و مهندسی متمرکز شود؟ هزینه‌های ایجاد زیرساخت‌های پردازشی و ذخیره‌سازی مرتبط با هوش مصنوعی در دنیا بسیار زیاد است. اغلب دولت‌ها در دنیا نیز برای توسعه این زیرساخت‌ها ورود کرده‌اند. البته سهم بخش خصوصی در کشورهای توسعه‌یافته به علت درآمدزایی از این زیرساخت‌ها از دولت‌ها بیشتر است، اما در کشورهای درحال‌توسعه و یا کمتر توسعه‌یافته، دولت‌ها در ایجاد این زیرساخت‌ها به‌صورت جدی فعالیت دارند و طبیعتاً سازمان نیز بر اساس نوع نیاز خود از سه ساحت هوش مصنوعی که ذکر شد، از این زیرساخت‌ها برای توسعه سامانه‌های موردنیاز خود استفاده خواهد کرد، اما پس از توسعه راهکارهای مرتبط، به علت حساسیت داده‌های سازمانی، با کمک معاونت توسعه و فناوری رسانه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و پردازشی برای بهره‌گیری سازمان از کاربردهای هوش مصنوعی در خود سازمان در حال راه‌اندازی است تا داده‌ها در ابرها و سکوهای عمومی‌گردش نکنند. هم‌اکنون سازمان در زمینه پردازش داده‌ها و هوشمندسازی با چه مشکلاتی روبه‌روست؟ موضوعاتی نظیر هوشمندسازی و مشاهده آثار آن، بعد از سامان‌دهی به کاربری‌ها و سامانه‌های سازمانی، ایجاد زیرساخت‌های حکمرانی داده و همچنین مرتب‌سازی سازمان از منظر زیرساخت‌های پردازشی و امنیت سایبری مقدور است، اما به سبب سرعت تغییرات و نیازمندی‌هایی که در این بخش وجود دارد، این مرکز به‌موازات سامان‌دهی و بالا بردن بهره‌وری، پیگیری‌های مربوط به توسعه کاربردهای هوشمندسازی را نیز انجام می‌دهد تا با مرتب شدن جایگاه‌ها، نیازمندی‌ها و زیرساخت‌ها، این ابزارهای مبتنی‌بر هوش بتوانند به‌خوبی نقش خود را در بالا بردن ظرفیت‌های سازمانی و بهره‌وری و خلق ارزش‌های جدید ایفا کنند. سهم شرکت‌های فناوری و دانش‌بنیان بیرون از سازمان از این راهبرد و مرکز چیست؟ اغلب سامانه‌های دارای کارکردهای سازمانی، تولیدمحور و مخاطب‌محور و همچنین کاربست‌های هوش مصنوعی با کمک شرکت‌های فناورانه و دانش‌بنیان توسعه‌یافته‌اند و نمایندگی‌های مدیریتی که ذکر شد، با این شرکت‌ها قراردادهای مستمری دارند و برخی از نیازمندی‌ها نیز براساس توان همکاران عزیز ما در حوزه فناوری اطلاعات توسعه داده می‌شود. چقدر با نهادهایی مانند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت علمی ریاست‌جمهوری ارتباط دارید؟ با توجه به نوپا بودن مرکز، ارتباط ما با نهادهای مختلف نظیر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری معاونت علمی ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و سایر بخش‌ها و نهادها بر اساس کارسپاری رئیس سازمان و همچنین شکل‌گیری به‌عنوان مرکز حکمرانی فناوری اطلاعات در حال برقراری است و منجر به تعاملات مؤثر برای حل مسائل سازمانی در زمینه‌های تخصصی و استفاده بهینه کشور از داده‌های سازمانی خواهد شد.‌ افق آینده این مرکز را چگونه ترسیم می‌کنید؟مهم‌ترین چشم‌انداز پیش روی مرکز، استفاده از فناوری اطلاعات در جهت تحقق اهداف کلان سازمانی و خلق ارزش‌های جدید با بهره‌گیری از فناوری‌های نوظهوری مانند هوش مصنوعی در زمینه ارتقای بهره‌وری، امنیت و هوشمندسازی فرایندهای سازمانی است.