به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، به همین منظور با منصور قصریزاده، مدیر این شبکه، گفتوگو کردهایم که در ادامه آمده است.
«رجعت به هویت» چرا و چگونه طراحی شد؟ موازیکاری بین دو رادیوی قرآن و معارف چقدر در آن نقش داشت؟
شبکه رادیویی قرآن در سال ۱۳۶۲ با تدبیر مقام معظم رهبری که در آن زمان رئیسجمهور بودند، بهعنوان نخستین رادیوی تأسیسی پس از انقلاب اسلامی راهاندازی شد تا تلاوتهای ناب قاریان جهان اسلام را بهصورت پیوسته در اختیار شنوندگان قرار دهد. بهمرور، با اضافه شدن برنامههای معارفی و غیرتلاوتی، شبکه از مأموریت اصلی خود فاصله گرفت و سهم پخش تلاوت قرآن نسبت به برنامهسازی غیرتلاوتی کاهش یافت. این روند با راهاندازی کانال تلاوت در دهه 90 شتاب بیشتری گرفت و درنتیجه، بخشهایی از برنامهسازیها به سمت موازیکاری با رادیو معارف پیش رفت. بهمنظور ادای تکلیف حرفهای و رسانهای و با هدف رعایت اصل صرفه و صلاح سازمانی، تصمیم گرفته شد رادیو قرآن با «بازگشت به مأموریت و ماهیت اولیه» مسیر خود را اصلاح و رسالت قرآنیاش را با تمرکز بر تلاوتهای فاخر و اصیل و اثرگذار دنبال کند. تحول در رویکرد، محتوا و سازوکار در قالب طرح «رجعت به هویت»، بهروشنی در تصمیمها، برنامههای آنتن، زیرساختهای فنی و نیروی انسانی شبکه قابلمشاهده است و ازاینپس شنوندگان میتوانند تلاوتهای فاخر، اصیل، مانا و اثرگذار قاریان برجسته را ازطریق موج افام ردیف ۱۰۰ مگاهرتز دریافت کنند. در یک نگاه کلی، هدف شبکه از این اقدام، ارتقا و تعمیق قرائت و هدایت ذائقه مخاطب برای شنیدن قرائت اصیل است.
مشارکت و تعامل با مخاطب عام در این طرح تحولی چقدر بوده و نحوه برقراری آن چگونه است؟
با توجه به اینکه رادیو قرآن از منظر رسانهای رادیویی تخصصی به حساب میآید دارای برنامههای تخصصی است. درواقع مخاطب این رادیو هم مخاطب خاص در حوزه تلاوت قرآن تلقی میشود، اما از طرفی با عنایت به شأن عمومی و هدایتگری قرآن کریم، جلوههای هنری و زیباییشناختی و شنیداری تلاوت قرآن کریم تعامل با مخاطبان عام در دستور کار جدی قرار دارد. روشهای مختلفی نظیر تلفن گویا، سامانه پیامکی، پایگاه اطلاعرسانی و فضای مجازی شبکه برای دریافت خواستهها، نظرات، پیشنهادها و انتقادات در نظر گرفته شده است که ازجمله مبانی تصمیمگیری، برنامهریزی، طراحی و برنامهسازی در شبکه خواهد بود. ارتباط زنده و مستقیم گویندگان با مخاطبان، اعلام اسامیشنوندگان که ازطریق شیوههای مختلف با رادیو قرآن ارتباط برقرار کردند نیز ازطریق آنتن زنده، رادیو نما و فضای مجازی انجام خواهد شد.
آیا برنامه خاصی برای تعامل مستقیم با مخاطب تدارک دیدهاید؟
بله با عنایت به پخش تلاوت بهعنوان محور محتوایی شبکه، برنامهای که ارتباط و تعامل مستقیم با مخاطب داشته باشد، تلاوتهای درخواستی است که در دوره تحولی، این برنامه با شیوه و اجرایی متفاوت، احیا و در قالب برنامه جدید عصرگاهی به روی آنتن خواهد رفت. برنامه «جشنواره قرآنی صد» هم در صورت درخواست مخاطبان با طراحی جدید در جدول پخش قرار خواهد گرفت.
نشر فعالیتهای قرآنی شهرها و روستاها چه سهمی در دوره تحولی دارند؟
علاوهبر فواصل پخش و آیتمهای اطلاعرسانی، در برنامه زنده و عصرگاهی که دو روز هفته پخش خواهد شد به اخبار فعالان و فعالیتهای قرآنی شهر و روستا و معرفی قاریان و جلسات تلاوت قرآن میپردازد که ازطریق رادیو قرآن ۲ موج اف ام ردیف ۱۰۱.۵ مگاهرتز قابلدریافت است. در مناسبتهای مختلف با اعزام گروه برنامهساز به اقصینقاط کشور، به ظرفیتهای قرآنی استانها، شهرها و روستاها پرداخته خواهد شد. برنامهای ویژه تحتعنوان «قرآن الفجر» بهصورتی متفاوت و با هدف احیای تلاوتهای سحرگاهی در مساجد سراسر کشور اجرا خواهد شد.
تفاوت عمده رادیو قرآن دوره جدید با کانال تلاوت قدیم در چیست؟
تفاوت عمده در گستردگی، تعمیق و ارتقای محتوای آنتن است. تلاوت قرآن در بستر کانال، بدون ارتباط مستقیم با مخاطب، غیرزنده، تولیدی و غیرمنعطف اداره میشد و نسبت به اتفاقات و رویدادهای مناسبتی و مذهبی و ملی هیچ واکنشی نداشت، اما در طرح تحولی جدید، تلاوت بهعنوان مأموریت اصلی، از بستر کانال به بستر شبکه منتقل و تکامل هویتی یافته است. گستردگی محتوا و تجهیز و ارتقای امکانات فنی نیز از تفاوتهای این دو رادیو به شمار میرود که در اصل در دوره جدید اهمیتی ویژه برای موضوع قرائت قرآن قائل شدیم. در واقع رادیو قرآن به اصل خود بازگشت.
موضوع درجه یک بودن رادیو قرآن در حوزه تلاوت مطرح شده است؛ منظور از درجه یک بودن چیست و چه تلاوتهایی را شامل میشود و روند انتخاب تلاوتهای قاریان بینالمللی چگونه است؟
ما در رادیو تلاوت هم تلاوتهای درجه یک و فاخر را پخش میکردیم، ولی در رادیو قرآن هدفمندتر و هوشمندانهتر به سمت جلو میرویم، چراکه قرار است ذائقه شنیداری به سمتوسوی قرائتهای اصیل و محتوامحور جهت پیدا کند. تلاوتهایی که اصول موسیقی و هنری در خدمت قرآن و معنا غالب بر اصول هنری باشد، در رادیو قرآن ارزشی ویژه دارد. اصل قرائت باید انتقال پیام الهی باشد. بهصورتی که وقتی مخاطب تلاوتی را گوش میدهد، مجذوب آیات قرآن بشود نه شخص قاری. درکل تلاوتهایی که علاوه بر شاخصههای اخلاقی و رفتاری قاری، معنامحور باشد و موسیقی بر آن غالب نباشد و بتواند حال معنوی را به مخاطب انتقال و عشق به قرآن را در دل شنونده افزایش دهد، شاخصه انتخاب تلاوت و پخش آن از رادیو قرآن است.
در دوره جدید نحوه تعامل و ارتباط با نهادها، سازمانها و دستگاههای قرآنی به چه صورت است؟
افتخار داریم با هر نهاد، دستگاه یا سازمانی که فعالیت تلاوتمحور نظیر مسابقات، دورههای ویژه و فعالیتهای آموزشی و... دارند همکاری کنیم. با راهاندازی رادیو قرآن ۲، این امکان مهیا شده است که فعالیتهای مختلف قرآنی سراسر کشور در حوزه تلاوت، براساس وزن و سطح برنامهها بررسی و به آنها پرداخته شود. با فعالیت رادیو قرآن ۲ روی موج fm، فرکانس ۱۰۱.۵ مگاهرتز امکان ارتباط بین رادیو با دستگاهها، نهادها و سازمانهای قرآنی بهصورت هدفمند و مؤثر فراهم شده است. بهعبارتی، محتوای رادیو قرآن ۲ مکمل، مقوّم و پشتیبان تلاوت فاخر و اصیل و گسترش و ارتقای فرهنگ استماع قرائت قرآن کریم است.
شناسایی، ارتباط، تعامل و معرفی نخبگان و قهرمانان قرآنی یکی از رسالتهای این شبکه است، دراینخصوص چه تدابیری اندیشیدهاید؟
بخشی از این تعامل در قالب معرفی قاریان و پخش تلاوتهایشان در رادیو قرآن است. تولید مستندهای نمایشی از سبک زندگی قاریان برجسته تحت عنوان «با ستارگان»، طرحی است که قسمتهایی از آن تولید و پخش شده و قصد داریم تولید این مستند را بهصورت تخصصی و حرفهای ادامه بدهیم. اطلاعرسانی به قاریانی که تلاوتهایشان در جدول پخش رادیو قرآن قرار گرفته، دعوت و گفتوگو با فعالان قرآنی در برنامههای رادیو قرآن ۲ و... نیز از دیگر راههای تعامل با جامعه قرآنی کشور است.
در خصوص مطالبهگری که یکی از ارکان رسانه ملی در دوره تحولی بهشمار میرود، چه تدابیری اتخاذ کردهاید و برای اینکه شبکه رادیویی قرآن بهعنوان یک مرجع رسانهای قدرتمند در حوزه فعالیتهای قرآنی و تلاوت قرآن باشد، چه برنامهریزی و راهبردی در نظر دارید؟
این موضوع هم حتماً در دستور کار ما قرار دارد، اما با توجه به اینکه این امر ظرافتها و دقتهایی را میطلبد؛ باید با حساسیت، احتیاط و تأمل بیشتر و با شیب ملایم پیش برویم. شبکه از مدافعان بحث مطالبهگری است، ولی درعینحال نمیخواهیم حرکت مثبت قرآنی کشور تحت شعاع قرار بگیرد. ازاینرو سعی میکنیم موضوع مطالبهگری را در بخشهای کوتاه و در برنامههایی که ظرفیت طرح و بررسی این موارد را داشته باشد، پیگیری کنیم و به آنها بپردازیم.