به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، امیر میانبندی ادامه داد: برای مثال، در روم باستان، محور تجمعات حمام بوده است؛ مردم به حمام میرفتند تا با همدیگر حرف بزنند، گفتوگو و معاشرت کنند. در ایران نیز پس از اسلام مساجد چنین کارکردی داشتهاند. به نظرم مردم در همین دوره نیز به حضور در نهادها و تجمعات علاقهمند و نیازمندند، مثلاً مردم صرفاً به قهوهخانه یا چایخانه نمیروند برای اینکه چای یا قهوه بخورند، بلکه برای گفتوگو، تعامل و شکل دادن به روابط اجتماعی در چنین محافلی حاضر میشوند.دبیر کارگروه نهادهای انقلاب اسلامی، عدالتگستری و محرومیتزدایی تصریح کرد: پس نهادها بستر زندگی اجتماعی ما هستند و حتی فناوری زندگی اجتماعیاند. از ابتدای تأسیس اسلام، محوریترین نهاد اجتماعی و بهعبارتی محوریترین فناوری ارتباطات اجتماعی، مسجد بوده است. علتی هم که ما تأکیدی ویژه بر مسجد داریم، غیر از دلایل روز و کارکردها و ظرفیتهای متنوع مسجد، این است که در مبانی، تقریباً تمام نهادهای انقلابی از مسجد نشئت گرفتهاند؛ یعنی اگر بهعنوان نمونه نهاد انقلابی را نهضت سوادآموزی بدانیم، عمده بدنه نیروی انسانی این نهضت، آدمهای مسجدی بودهاند.وی با طرح این پرسش که آدم مسجدی یعنی چه، اضافه کرد: آدم مسجدی یعنی کسی که روابط اجتماعیاش حول مسجد شکل میگیرد. تأکید ما در حوزه مسجد این است که تنوع کارکردهای مسجد بسیار است، با قشرهای مختلف سروکار دارد و نقشهای متعددی ایفا میکند. متأسفانه آسیبی که امروز مسجد در تصویر رسانهای دارد این است که مسجد به یک کارکرد عبادی تقلیل داده شده است. درحالیکه مسجد در تاریخ ایران و حتی در تاریخ معاصر، نقشهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و نقشهای متعدد دیگری داشته است.به گفته دبیر کارگروه نهادهای انقلاب اسلامی، عدالتگستری و محرومیتزدایی، مسجد همواره با گروههای مختلفی از افراد جامعه سروکار داشته است. وی در همین زمینه بیان کرد: برای مثال، گروههایی از زنان در مساجد فعالیتهای جدی انجام دادهاند. من در شهرستان نیشابور نمونهای را میشناسم که محور فعالیتشان یک مسجد بوده و در حوزه جلوگیری از سقطجنین کار کردهاند. در همین منطقه یک خانم دکتر، توانسته جمعی را پیرامون خود شکل بدهد و با این کار، جلوی یک آسیب فرهنگی جدی را بگیرد و کودکانی که سقط نشدند، به دنیا بیایند و بزرگ شوند.میانبندی تأکید کرد: بنابراین مسجد صرفاً یک مرکز عبادی نیست. مسجد در مسائل سیاسی و نظامی نقش داشته است. ما در دوران دفاع مقدس این تجربه را داشتهایم. مسجد کارکرد فرهنگی نیز داشته است. مساجدی در تهران وجود دارند که در حوزه فرهنگ فعالاند؛ مسجدمدرسههایی که سالانه صدها یا حتی هزاران نوجوان مخاطب دارند. اینها عددهای درخور توجهی است که در بستر مسجد اتفاق میافتد. علتی که ما میخواهیم روی مسجد تمرکز کنیم، همین تعدد نقشها، کارآمدیها و مظلومیت مسجد در روایت است. ما مسجد را در روایت رسانهای به یک محیط صرفاً عبادی تقلیل دادهایم، تا جایی که روایت ما از مسجد شبیه روایت مسیحیت از کلیسا شده است؛ نهادی جدا از زندگی اجتماعی.
اثرگذاری مسجد در گرو روایت صحیح
وی یادآوری کرد: اگر واقعیت مسجد بهدرستی روایت شود، خودِ این واقعیت ویژگیهای اثرگذاری را به همراه دارد. واقعیت مسجد یعنی تعدد کارکردها؛ اینکه مردم بدانند مسجد فقط محل نمازخواندن نیست، بلکه محور بسیاری از اتفاقات اجتماعی است. برای مثال، نخستین جایی که فرد وقتی محل زندگیاش تغییر میکند میتواند در آن ارتباط اجتماعی بگیرد، مسجد است. بعد از خانواده، مسجد میتواند محور ارتباطات اجتماعی باشد؛ البته این برای همه به یک شکل نیست، اما این کارکرد وجود دارد. ما امروز روایت زن در مسجد نداریم. حتی روایت مردانه ما هم روایت ضعیفی است. روایت مسجد را به نماز یا به برخی خدمات ظاهری تقلیل دادهایم، درحالیکه برای مثال، بخش مهمی از پشتیبانی جنگ تحمیلی هشتساله در استان خوزستان توسط زنان در مساجد صورت میگرفته است و مساجد سازماندهی، تعریف کار، رساندن خدمات، مدیریت کمکها و حمایت از جبههها را بر عهده داشتهاند.در ادامه، دبیر کارگروه نهادهای انقلاب اسلامی، عدالتگستری و محرومیتزدایی گفت: اگر روایت مسجد مردمیشود، باورپذیرتر و اثرگذارتر خواهد بود و خودِ فعالان مسجدی را نیز ثابتقدمتر میکند. رسانه ملی میتواند بستر روایت را فراهم کند، اما خود مسجد هم باید به روایت خودش بپردازد.وی متذکر شد: یکی از کارکردهای مهم مسجد، تحویل نخبگان به جامعه است. مسجد بستر تربیت نخبگان علمی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بوده است. بسیاری از نخبگان علمیکشور، ازجمله المپیادیها، سابقه فعالیت در کانونهای مسجدی داشتهاند. نخبگان سیاسی نیز تربیت شده مساجد هستند و همین حالا چهرههای سیاسی کشور سابقه فعالیت مسجدی و تربیت و پرورش در این بستر را دارند. در حوزه فرهنگ و هنر نیز مساجدی وجود داشتهاند که گروههای تئاتر و... تربیت کردهاند و افراد مستعد در بستر مسجد شناسایی شدهاند.
مساجد شناسنامه تمدنی، تاریخی و فرهنگی محلاتاند
میانبندی ضمن اشاره به اینکه مسجد دارای هویت تاریخی و هویت هنری است، اظهار کرد: مسجد هویت محلی، هنری، تاریخی و… دارد. یکی از دلایل کاهش ارتباط نسل جدید با مسجد، تقلیل این هویتها به یک هویت صرفاً مذهبی است؛ آن هم نه به معنای دقیق دینی، بلکه به معنای محدود، بسته و مناسکی. نکته دیگر، زبان روایت است. نسل جدید زبان خودش را میخواهد. نسل جدید صرفاً شنونده منفعل نیست؛ باید در روایت سهیم شود. اگر این نسل با زبان خودش مسجد را برای همنسلان خودش روایت کند، حتماً اثرگذاری متفاوتی خواهد داشت. ما در سیاستگذاری رسانهای نباید همهچیز را در دست خودمان نگه داریم. باید عرصه را فراهم کنیم تا نسل جدید برای نوجوانان و جوانان همعصر خودش روایت کند، نقشها و کارکردها را توضیح دهد و هویت تازهای را که مسجد میتواند داشته باشد، بازنمایی کند.دبیر کارگروه نهادهای انقلاب اسلامی، عدالتگستری و محرومیتزدایی خاطرنشان کرد: جایگاه فعال داشتن حاصل توانمندی است. مسجد در برخی دورهها خودش را در جایگاه منفعل قرار داده و روایت نکرده است. یکی از توانمندیهایی که مسجد به آن نیاز دارد، توانمندی روایت خود است. انتظار اینکه دیگر نهادها مسجد را روایت کنند، انتظار بیجایی نیست، اما منتظر ماندن هم درست به نظر نمیرسد. رسانه ملی میتواند با آموزش و توانمندسازی مساجد، این فضا را فراهم کند که مساجد روایت خودشان را تولید کنند. البته در مساجد فعال کشور، این اتفاق در حال رخ دادن است.میانبندی عنوان کرد: ما کمتر مسجدی داریم که فقط نمازخانه باشد. معمولاً کنار آن هیئت، کانون فرهنگی، جلسات هفتگی، جلسات بانوان، رفتوآمد اجتماعی و حل مسائل محلی وجود دارد، اما چون روایت نمیشود، این کارکردها دیده نمیشوند و مسجد به حاشیه میرود. ما باید به سمتی برویم که مساجد در روایت خودشان فارغ از سایر نهادها، رسانه ملی و فضای مجازی توانمند شوند. اگر انبوه روایتهای تولیدشده توسط خود مساجد وجود داشته باشد، حتی اگر رسانه نخواهد، ناچار میشود نسبت به این روایتها موضع بگیرد و آنها را به رسمیت بشناسد.در ادامه، دبیر کارگروه نهادهای انقلاب اسلامی، عدالتگستری و محرومیتزدایی، افزود: مسجد ابزارهای قویِ روایت دارد؛ منبر یکی از این ابزارهاست، اما این ابزارها باید بهروز شوند. در جهان ارتباطات امروز، روایتگری؛ پیچیدگیهای خاص خودش را دارد و مسجد باید جایگاه خود را در این فضا پیدا کند و نقش فعالتری داشته باشد.