پس از انفجار ساختمان شیشهای، شاهد افزایش تهدیدات امنیتی در ساختمانهای رسانهای کشورمان بودهایم؛ خطراتی که میتوانند جان کارکنان و استمرار فعالیت رسانهای را به خطر بیندازند. بنابراین آموزش آمادگی مستمر و شناسایی و آمادهسازی نقاط امن، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت حیاتی است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، محمدمهدی قاسمی در یادداشتی درباره آموزش آمادگی مستمر و شناسایی و آمادهسازی نقاط امن در سازمانهای رسانهای نوشت:
بخش اول: آموزش آمادگی مستمر
۱. شناخت و پذیرش اهمیت آموزش آمادگی
قدم اول این است که هر عضو سازمان بداند آموزش آمادگی بحران صرفاً یک الزام اداری نیست بلکه مسئلهای حیاتی برای حفظ جان خود و همکاران است.
مثلا. در دفتر رسانهای CNN در عراق ، پیش از بروز حادثهای که منجر به انفجار شد، کارکنانی که آموزش دیده بودند با خونسردی و سرعت توانستند محل را تخلیه کنند و از آسیبهای جدی جلوگیری شود. این در حالی بود که کارکنان دیگر که آموزش ندیده بودند دچار ترس و سردرگمیشدند و متأسفانه آسیب دیدند.
۲. برگزاری دورههای آموزشی تخصصی و شبیهسازی
قدم دوم اجرای دورههای آموزشی مکرر با محتوای تخصصی بر اساس نقش و وظیفه هر فرد است. آموزشها باید شامل شناسایی خطرات احتمالی، نحوه واکنش صحیح و استفاده از تجهیزات ایمنی باشد.
قدم سوم برگزاری تمرینهای شبیهسازی شده در شرایط اضطراری، مثلاً شبیهسازی انفجار یا تیراندازی، که در آن کارکنان موظف به انجام سریع و درست واکنشها هستند.
مثلا برای شبکه خبریای در اروپای شرقی هر شش ماه یکبار تمرین تخلیه اضطراری برگزار میکند که شامل حرکت سریع به نقاط امن، استفاده از کپسول آتشنشانی و ارتباط با تیم امنیتی است. این تمرینها باعث افزایش اعتماد به نفس کارکنان و کاهش استرس میشود.
۳. آشنایی با نقشه و مسیرهای خروج اضطراری
قدم چهارم تهیه و نصب نقشههای واضح و خوانا از ساختمان در همه طبقات و بخشها، همراه با مشخص کردن مسیرهای خروج اضطراری و نقاط امن. قدم پنجم آموزش فردی به کارکنان در مورد چگونگی استفاده از این نقشهها و مسیرها.
مثلا در یکی از استودیوهای بزرگ، کارکنان موظف هستند در جلسههای آغازین هر ماه، مسیرهای خروج را مرور کنند و دست کم یک بار در تمرین تخلیه عملی شرکت کنند تا مسیرها را به خوبی بشناسند.
۴. توسعه فرهنگ ایمنی
قدم ششم فرهنگسازی مستمر در سازمان، از طریق جلسات کوتاه، پوسترهای اطلاعرسانی، پیامهای هفتگی و یادآوریهای دورهای که اهمیت آموزشها و رعایت پروتکلهای ایمنی را در ذهن پرسنل تقویت میکند.
مثلا یک مرکز رسانهای هر هفته از طریق پیامک به کارکنان نکات کوتاه ایمنی ارسال میکند و به صورت ماهانه جلسات کوچکی برگزار میکند که کارکنان تجربههای خود در مواجهه با خطرات احتمالی را به اشتراک میگذارند.
بخش دوم: شناسایی و آمادهسازی نقاط امن
۱. تعریف و شناسایی نقاط امن
قدم اول: بررسی دقیق ساختمان و تعیین مکانهایی که از نظر ساختاری مقاومتر و امنتر هستند، مثل اتاقهای فاقد پنجره یا دارای پنجرههای مقاوم، زیرزمینها و اتاقهای مجهز به درهای ضدگلوله.
مثلا در ساختمان مرکزی یک رسانه دولتی، پس از بازدید کارشناسان ایمنی، سه اتاق در طبقات مختلف و منطقههای محیطی به عنوان نقاط امن مشخص شدند که هر کدام مجهز به تجهیزات اضطراری شدند.
۲. تجهیز نقاط امن
قدم دوم: فراهم کردن تجهیزات ضروری در نقاط امن شامل:
- آب و مواد غذایی کم حجم و با ماندگاری بالا
- کیتهای کمکهای اولیه
- تجهیزات ارتباطی اضطراری (تلفنهای اضطراری، رادیو بیسیم)
- چراغ قوه و باتری یدک
- کپسول آتشنشانی
- وسایل حفاظتی مانند ماسک ضد گرد و غبار
۳. نشانهگذاری و اطلاعرسانی
قدم سوم: نصب علائم مشخص و نورانی برای راهنمایی به سمت نقاط امن، به ویژه در مسیرهای خروج اضطراری و داخل ساختمان.
قدم چهارم: اطلاعرسانی کامل به پرسنل درباره موقعیت نقاط امن و تجهیزات موجود در آنها از طریق جلسات آموزشی و نصب بروشور.
۴. تمرین دسترسی و پناهگیری
قدم پنجم: برگزاری تمرینهای دورهای که در آن کارکنان باید خود را به سریعترین شکل ممکن به نقاط امن برسانند و اقدامات اولیه ایمنی را انجام دهند.
قدم ششم: بررسی و بازخورد این تمرینها برای بهبود مستمر و رفع اشکالات احتمالی در مسیرها و عملکرد کارکنان.
بخش سوم: نکات تکمیلی برای تضمین امنیت
۱. محدود کردن دسترسی در شرایط اضطراری
در زمان بروز بحران، ورود و خروج افراد باید کنترل شود تا از ورود افراد غیرمجاز جلوگیری شود و فضای داخلی تحت کنترل کامل باقی بماند.
۲. ارتباط مستمر با نیروهای امدادی و امنیتی
اطمینان حاصل شود که ارتباط با پلیس، آتشنشانی و اورژانس در هر شرایطی برقرار و پایدار است و تیم امنیتی سازمان آماده پاسخگویی فوری باشد.
۳. مدیریت استرس و حفظ آرامش
یکی از مهمترین عوامل موفقیت در شرایط بحران، توانایی حفظ آرامش و مدیریت استرس است. این مهارتها باید در آموزشها بهصورت ویژه مد نظر قرار گیرد.
آموزش آمادگی مستمر و شناسایی و آمادهسازی نقاط امن، دو رکن اساسی امنیت سازمانهای رسانهای در شرایط بحرانی هستند. بدون این دو، هر گونه تلاش برای مقابله با تهدیدات و تضمین سلامت کارکنان و استمرار فعالیت رسانهای ناقص خواهد بود.