دبیر کارگروه هویت جهانی-امتی ستاد تحول سازمان صدا و سیما میگوید: رویکرد رسانه ملی در حوزه هویتمحوری بر این اصل استوار است که هویت صرفاً موضوعی محتوایی نیست، بلکه معیار تصمیمگیری در تمام حلقههای تولید و پخش به شمار میرود.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، نعیم شرافت در ادامه گفت: این رویکرد بر پیوند همزمان هویت ملی و هویت امتی در جهان اسلام و مقاومت اسلامی تاکید دارد و تلاش میکند آن را از سطح پیام صرف به سطح تجربه، رفتار و کنش اجتماعی ارتقا دهد. هویت در نگاه رسانه ملی سرمایهای اجتماعی و سیاسی است که انسجام و همبستگی را تقویت میکند. ازاینرو، روایتهای تولیدی باید هم بُعد ملی ایرانی و هم بُعد امتی و منطقهای را منعکس سازند. تفاوت این رویکرد با گذشته در آن است که هویت نه بهصورت خطابهای و شعاری، بلکه در قالب روایتهای انسانی و پرترهمحور، درامهای اجتماعی، پویشهای مشارکتی و تجربهپذیر بازنمایی میشود. این تغییر موجب شده مخاطب به جای شنیدن پیام، آن را لمس و زندگی کند.
شرافت میافزاید: رسانه ملی علاوهبر تولید روایتهای قهرمانانه و مقاومتمحور، بر مشارکت اجتماعی و اخلاق رسانهای تاکید دارد تا تصویری کلیشهای و یکبعدی از هویت ساخته نشود. تشکیل کارگروههای میانرشتهای، استفاده از فناوریهای نو مانند هوش مصنوعی در ترجمه و توزیع و پایش مستمر بازخوردها از دیگر ابزارهای این راهبرد است. شاخصهایی چون اعتماد عمومی، احساس تعلق به هویت ملی و امتی، میزان مشارکت مردم در کنشهای اجتماعی و میزان نفوذ منطقهای ملاک ارزیابی توفیق این سیاستها قرار میگیرد. بدین ترتیب هویت در رسانه ملی از یک موضوع تزئینی فراتر رفته و به ستون فقرات روایت، برنامهسازی و حتی تعاملات منطقهای تبدیل شده است؛ مسیری که میتواند سرمایه همبستگی و مقاومت را در اوضاع جدید منطقهای بیشازپیش تقویت کند.
وی ادامه میدهد: هویتمحوری در رسانه ملی صرفاً یک شعار نیست، بلکه بهعنوان یکی از ارکان تحولی در اسناد بالادستی و برنامههای راهبردی سازمان نهادینه شده است. در سند تحول رسانه ملی بخشی با عنوان «هویت جهانی - امتی» وجود دارد که بر پیوند هویت ملی ایران با جغرافیای فرهنگی وسیعتر امت اسلامی، جبهه مقاومت و حتی آزادیخواهان جهان تاکید میکند. برایناساس، رسانه ملی باید به میدانی برای تقاطع فرهنگی، فکری و سیاسی بدل شود و با بازنمایی قدرت نرم ایران اسلامی، روایتهای تحریفشده و تصویرسازیهای دشمن درباره انزوای ایران را خنثی کند.
به گفته شرافت، این رویکرد در سند تحول و در پیوند با بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، به شکل سیاستهای اجرایی در بخشهای مختلف سازمان نمود یافته است. حتی ساختار شبکهها و ماݦݧٔموریتهای رسانهای نیز با همین نگاه بازتنظیم شده تا پیام هویتی در قالب شبکهها و برنامههای جدید بهطور عینی منتقل شود. از سوی دیگر، در برنامه هفتم توسعه نیز هویتمحوری بهعنوان وظیفهای مستمر برای رسانه ملی تعریف شده و سازمان موظف است اجرای آن را بهصورت سنواتی پیگیری و گزارش کند.
وی تاکید میکند که رویکرد کنونی رسانه ملی به هویتمحوری نسبت به گذشته تغییرات بنیادینی یافته است. اگر در گذشته هویت بیشتر در قالب پیامهای مستقیم و خطابهای منتقل میشد، امروز سازمان تلاش میکند آن را به تجربهای زیسته برای مخاطب تبدیل کند. این تحول بهویژه در شناخت مخاطب از هویت ملی و منطقهای خود تاݦݧٔثیر گذاشته و باعث شده هویت نهتنها شنیده شود، بلکه در زندگی اجتماعی و روزمره مخاطبان لمس شود.
شرافت یادآوری میکند: فعالیت کارگروههای هویتی، بهویژه کارگروه هویت جهانی - امتی، تاثیری مستقیم و راهبردی بر تولید محتوا، قالب برنامهها و پیامهای رسانه ملی دارد. این کارگروه با تمرکز بر ایجاد ویژند ملی ایران در منطقه میکوشد تصویر ایران را بهعنوان کشوری مقتدر، باعزت، مستقل و پیشرفته درزمینه علمی و فرهنگی بازنمایی کند و درعینحال انسجام و وحدت ملی را برجسته سازد.
شرافت ادامه میدهد: رصد و بهرهگیری از تولیدات فرهنگی و هنری مردمی در کشورهای منطقه این امکان را فراهم میآورد که ذائقه مخاطب ایرانی از محصولات غربی، هالیوودی، بالیوودی، آسیای شرقی و دیگر مناطق متنوع و با محصولاتی آشنا شود که همسو با ارزشهای انقلاب اسلامی و واقعیتهای منطقه در کشورهای جهان اسلام تولید میشوند. وی با بیان اینکه چشمانداز هویتمحوری در رسانه ملی باید مبتنیبر واقعیتهای امروز ایران و تحولات منطقهای باشد و فراتر از شعار و کلیشه حرکت کند، میگوید: ایران امروز نهفقط از ظرفیت تاریخی و فرهنگی برخوردار است، بلکه جوانان نسل جدید با آشنایی کامل به فناوریهای نوین و شبکههای اجتماعی و سکوهای دیجیتال، توان بالقوهای برای شکلدهی به گفتمانهای هویتی نوین دارند و میتوانند بهعنوان حلقه ارتباطی میان مخاطبان داخلی و جوانان فعال و انقلابی در کشورهای اسلامی و آزادیخواه جهان عمل کنند.
*گفتگو از فاطمه رستمی