رئیس دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره درباره حرکت رسانه ملی در مسیر هویتمحوری و تحولآفرینی میگوید: هر شخصی هویتی دارد و بخش اعظم آن، هویت ملی است. هویت ملی از مجموعه هویتهای یک ملت شکل گرفته و دربردارنده هویت فرهنگی، دینی، قومی و… است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، امیدعلی مسعودی افزود: در کشور پهناور ایران، اقوام مختلفی وجود دارند و ذیل هویت ملی ایرانی و اسلامیبا یکدیگر زندگی میکنند و ما بهعنوان یکی از قدیمیترین تمدنهای جهان، همواره ملتی با هویتِ مشخص بودهایم.
مسعودی میافزاید: آنچه در جهان امروز با توجه به تحولات فناوری ارتباطی و اطلاعاتی و فضای مجازی، اهمیت دارد، نقش بیبدیل رسانهها در حفظ هویت ملی و تقویت آن است. ملیت و زبان ازجمله شاخصههای هویتی انسانهاست. در یک قومیت ملی، قومیتهایی با زبانها، مذاهب و ادیان مختلف وجود دارند و حفظ اتحاد در این حالت بسیار مهم است.
وی خاطرنشان کرد: بهعنوان مثال در ارومیه شاهد تکثر ادیان و اقوام هستیم و به نظرم نمونهای بسیار عالی از تجمیع هویتها و همسازی و سازگاری قومی و دینی در این شهر مرزی مشاهده میشود. ما باید این همبستگی در شهرها و استانهای کشور را در رسانه برجستهسازی کنیم و با تولید محتوا درباره زبانهای گوناگون، آدابورسوم محلی و خردهفرهنگهای ایرانی، هویتمان را با یکدیگر پیوند بزنیم. صداوسیما در این مسئله نقش بسیار اثرگذاری دارد. البته سایر رسانهها نیز باید چنین رویکردی داشته باشند و رسانه ملی به دلیل مرجع بودن، مسئولیتش نیز سنگینتر است.
رئیس دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره یادآوری میکند: در دورههای گذشته به گونهای عمل کردهایم که بسیاری از مفاخر فرهنگی ما توسط کشورهای دیگر مصادره به مطلوب میشوند. در مورد ابن سینا، مولوی و سایر اندیشمندان و مفاخر ایرانی شاهد چنین اتفاقاتی هستیم و این در حالی است که بیشتر مشاهیر مورد نظر کشورها ریشه ایرانی دارند و اسنادش نیز وجود دارد و رسانه باید با تولید مجموعههای نمایشی، مستندها و سایر قالبهای برنامهسازی، مفاخر ایران فرهنگی پهناور را معرفی کند، چراکه با این کار میتواند از تحریف هویتی آنها جلوگیری کند.
این استاد علوم ارتباطات متذکر میشود که توجه به فرهنگ و هویت همیشه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. وی دراین زمینه توضیح میدهد: اگر رسانه همواره با خلاقیت و نوآوری در قالبهای متنوع از ارزشهای هویتی ایران اسلامیبگوید، در شرایط خاص میتواند روی هویت ایرانی-اسلامی خودش تأکید کند و مردم را فرا بخواند. خوشبختانه مردم ایران همیشه از ارزشهای هویتی خودشان دفاع کردهاند و رسانه میتواند در حفظ این هویت از هر نوع آسیبی، مؤثر واقع شود.
مسعودی کشورهای ژاپن و چین را درزمینه حفظ هویت سنتی و جدید، الگوی فرهنگی مناسبی میداند و میگوید: آنها در موارد بسیاری توانستهاند ضمن حرکت در مسیر نوآوری و بهروزرسانی فرهنگی، همچنان بر پایههای هویتی خود تأکید کنند و سنتهای خود را فدای فضای مدرنیته غربی نکردهاند. ما نیز باید پذیرای ابعاد مثبت فرهنگ غربی باشیم و درعینحال به هویت ایرانی-اسلامی خودمان پایبند بمانیم.
وی از توانایی رسانه در اصلاح بخشهایی از فرهنگ و هویت سنتی که دارای اشکالاتی است میگوید و میافزاید: شبکههای استانی میتوانند با سواد رسانهای خاص و با توجه به فضای متفاوت قومی و مذهبی هر استان، در مسیر تقویت هویت و وحدت ملی گام بردارند یا به اصلاح برخی باورهای غلط بپردازند. مجموعههای نمایشی، تولیدات سرگرمیمحور، بخشهای خبری و… در جلوگیری از هر گونه درگیری نقش مؤثری ایفا میکنند و میتوانند در مواجهه با هجمههای رسانههای بیگانه مانع مستحکمیباشند و جلو هر گونه آسیب و تفرقهافکنی در اتحاد و هویت ایرانیاسلامی را بگیرند.
* گفتگو از فاطمه رستمی