شبکه رادیویی فرهنگ یکی قدیمیترین شبکههای رادیویی است و همچنان که از نامش پیداست، با تمرکز بر موضوعات فرهنگی، ادبی و هنری برنامههایی تولید میکند که هم جنبه آموزشی دارند و هم به ترویج فرهنگ، ادب و هنر جامعه میپردازند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، در میان تولیدات این شبکه، طنز هم جایگاه خود را دارد و برنامههای مبتنی بر طنز عطش و اشتیاق مخاطبان را به شنیدن برنامههایی با این محتوا بیشتر میکنند. هماکنون دو برنامه سهشنبههای «کتاب فرهنگ» و «ایستگاه 106» با همین مضمون بهصورت زنده روی آنتن میروند که تهیهکننده هر دو برنامه فاطمه ترساست.
روزمان را با طنز سپری میکنیم
فاطمه ترسا که از سال 1391 با برگزیدهشدن در جشنواره جوانهها بهعنوان نویسنده به رادیو جوان آمد، کار دستیار تهیه و تهیهکنندگی را در رادیو تهران و ایران ادامه داد و اکنون شش سال از حضورش در رادیو فرهنگ میگذرد. وی همچنین تهیهکننده برنامه پژوهشمحور «بهشتی در این حوالی» در رادیو فرهنگ است که با رویکردی نو، سعی دارد شخصیت و اندیشه شهید بهشتی را بهعنوان الگویی الهامبخش برای جامعه امروز، بازتعریف کند. برنامه «کتاب فرهنگ» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 20:00 تا 21:00 بهصورت زنده و هر روز هفته با یک موضوع تهیه میشود و در سایر روزها همکارانی دیگر همراه مخاطبان هستند، اما فصل سهشنبههای این کتاب رادیویی به طنز اختصاص دارد.
سهشنبههای طنزآلود در رادیو فرهنگ
وی ساختار سهشنبههای «کتاب فرهنگ» را مبتنیبر طنز دانست و افزود: در ابتدای این برنامه مهدی فرجاللهی، مجریکارشناس که خود شاعر و طنزپرداز است، سرفصل برنامه را با یک پرسش آغاز میکند و با خواندن یک مصرع از شاعران مطرح و کلاسیک ایران از مخاطبان میخواهد که مصرع دوم را خودشان بسرایند و برای برنامه ارسال کنند.
این تهیهکننده یادآور شد: گویندگی برنامه برعهده فاطمه حقیقت ناصری، هماهنگی با مژگان پارساحسینی و بخش بازیگری هم برعهده ارسلان جولایی است. این برنامه هر فصل با رویکردی متفاوت تهیه میشود بهطوری که در ماههای محرم و صفر نیز با ساختار مناسب روی آنتن بود.
ترسا درخصوص رویکرد برنامه گفت: نگاه ما کاملاً تخصصی و مبتنیبر ادبیات، فرهنگ و هنر است و در بخش گفتوگو با حضور اکبر کتابدار که از طنزنویسان پیشکسوت است، هر بار به یک موضوع مانند ظرافتها و شیرینکاریهای سعدی در گلستان، مسیر طنزپردازی برای علاقهمندان، وجه تمایز طنز خوب با شوخیهای دمدستی، ستونهای خوب طنز در مجله گل آقا و... میپردازیم و براین باوریم که با طنز، بهترین درسهای اخلاقی و دردآورترین مسائل را عنوان میکنیم، چراکه باور داریم طنز عمیق و واقعی از دلِ دردها معنا میگیرد.
وی افزود: شنوندگان برنامه مشتاق ارائه اشعار طنزشان هستند. در بخش کتابخانه فرهنگ با افزودن یک مصرع به مصرع پیشنهادی برنامه، ذوق خود را میآزمایند. هرچند برگزیده این مسابقه مصرعی است که به لحاظ ادبی درست باشد، ولی ما محدودیتی برای خواندن پیامکهایی که با ذوق سروده شدهاند، نداریم.
این تهیهکننده بیان کرد: یک بخش میکروفون داغ هم داریم که گفتوگو با نویسندگان و پدیدآورندگان آثار در حوزه طنز است و ضمن معرفی آثار و افراد به شناسایی چهرههای دیدهنشده اهمیت میدهیم. نکته درخور توجه در این بخش، حضور خانمهای علاقهمند به حوزه طنز است که تعدادشان نیز درخور اعتناست و این برنامه فضای گستردهای برای معرفی آنان به جامعه طنزنویسی محسوب میشود.
عضویت در «انجمن شاعران زنده»
ترسا دو بخش «انجمن شاعران زنده» و «استاد تضمین گلخوار» را گردشی معرفی کرد و گفت: در انجمن شاعران زنده فضایی را فراهم کردهایم که هر بار با بازی ارسلان جولایی یک شاعر و ادیب پارسی به برنامه دعوت میشود و درباره پیشینه خودش، سبک اشعار و اوضاع اجتماعی عصر خود صحبت میکند که این معرفی تقریباً آمیخته به طنز است و سایر شاعران حاضر، مصرع شعر او را بنا بر وضعیت کنونی به زبان طنز کامل میکنند.
وی ادامه داد: در بخش استاد تضمین گلخوار نیز با اجرای ارسلان جولایی، استاد درباره مفهوم آن مصرع، نظر شاعر و... صحبت و خودش نیز به گونهای آن را تکمیل میکند.
این تهیهکننده با اشاره به اهمیت همراهی و ایدهپردازی منصوره کردی، مدیر گروه تاریخ و اندیشه رادیو فرهنگ با این برنامه عنوان کرد: وی در کنار مشاور محتوایی و عوامل برنامهساز، موضوعاتی را مرور میکند و ایده میدهد و بهعنوان ناظر، بیشتر در بحث محتوا کمکرسان است و همه با هم سعی میکنیم محتوای مناسب و مطلوبی را تقدیم مخاطبان کنیم. ترسا استقبال شنوندگان از این برنامه را قابل تأمل دانست و گفت: محتوای برنامه برای مخاطبان جذاب است و از اینکه حالشان را خوب میکند راضیاند. این مخاطبان هستند که به قدم بعدی ما معنا میدهند.
توقف قطار خیالی در ایستگاه رادیویی
برنامه «ایستگاه ۱۰۶» شبکه رادیویی فرهنگ نیز مخاطب را با یک قطار فرضی به ایرانگردی میبرد و مخاطبان همراه با این قطار در کوپههای جذاب تاریخ، ادب، سلامت، گردشگری، مشاغل و بازیهای محلی از ایستگاه شورآفرین و طناز ۱۰۶ به مقصد دیدار و آشنایی با یکی از شهرهای کشور حرکت میکنند. این برنامه زنده شنبه تا چهارشنبه ساعت 17:00 تا 18:00 با دو گروه کاری پرویز جمالی و فاطمه ترسا روی آنتن میرود و فصل جدیدش را در ماه ربیع آغاز کرده است.
ترسا در خصوص این برنامه گفت: رویکرد و قالب «ایستگاه ۱۰۶» طنز و هدفش آشنا کردن مخاطبان با ظرفیتهای فرهنگی سراسر کشور است. این ایستگاه، فضایی را برای معرفی این ظرفیتها فراهم میآورد. ازاینرو، هر روز برنامه را با ایرانگردی آغاز و با معرفی یک شهر، مخاطبان را با دستاوردها و سوغات ارزشمند آن آشنا میکنیم.
وی با بیان اینکه رویکرد این برنامه ترکیبی و نقد در قالب طنز است، افزود: همانطور که از اسم برنامه مشخص است، سفر، محور اصلی «ایستگاه 106» است. این برنامه بخشهای مختلفی دارد و کل ماجرا در اتاق کنترل ایستگاه قطار میگذرد و یک شخصیت ثابت بهعنوان سوزنبان در آن وجود دارد.
این تهیهکننده خاطرنشان کرد: «ایستگاه 106» که عدد آن به فرکانس رادیو فرهنگ اشاره دارد، یک موقعیت ثابت است که در یک هفته نگین خواجه نصیر و احسان همتی مجریان این برنامه به همراه سوزنبان اتاق کنترل، حلقه اتصال بخشهای این برنامه هستند.
از غذاخوری گیتی تا جدال ارواح
ترسا ادامه داد: بخشی از نمایش طنز در غذاخوری گیتی به سرپرستی گیتی معینی اجرا میشود که شاگردش تیمور به همراه احسان همتی گوینده، با تمرکز بر سبک زندگی و غذاهای اصیل، غذاهای شهر مقصد را معرفی میکنند. موضوع نمایش هم برگرفته از موضوعات اجتماعی، فرهنگی روز مانند صرفهجویی در مصرف انرژی، تعارف، استخدام افراد مناسب و... است.
وی با اشاره به عبور چهار قطار از این ایستگاه در هر هفته به معرفی آنها پرداخت و اظهار کرد: قطار متروکه ارواح به زندگی نزیسته ما اشاره دارد و شامل صحبتهای دو روح است که به دلیل خطاها و حقالناسهایی که از زندگی زمینی به گردنشان است سرگردانند و در موقعیت طنز، ماجراهای زمینیشان را تعریف میکنند.
این تهیهکننده درخصوص بخش قطار تاریخ عنوان کرد: در این بخش جدیترین موضوعات تاریخ را از زبان ناصرالدین شاه و سوگلیاش میشنویم و البته خدمتکارشان پنبه هم به ادامه بحث کمک میکند. هربار که این قطار از ایستگاه عبور میکند در یک توقف، به تاریخ ادبیات ایران میپردازیم.
ترسا یادآور شد: در بخش «قطار وجدانهای بیمکان» تعدادی وجدان، مسافر این قطار هستند که درباره موضوعات اخلاقی که وجدان بیدار را برمیانگیزد، صحبت میکنند. در بخش «قطار اساطیر» هم سه شخصیت اصلی شاهنامه یعنی رستم، اسفندیار و تهمینه در آن حضور دارند و به بیان موضوعات خانوادهمحور، فرزندپروری، والدگری، ازدواج و... به زبان طنز میپردازند.
وی افزود: همانطور که متوجه شدید تمرکز بر تاریخ، بخشی از کارکرد «ایستگاه 106» است که در آن با روایت صحیح تاریخ میخواهیم مقوم هویت مخاطب و آگاهیبخشی برای نسل جوان باشیم. تاریخ هر ملتی جزئی از هویت آن ملت است و تاریخ ایران هم سرشار از مؤلفههای شوقآفرین چه در ایران باستان و پس از آن و چه در تاریخ ادبیات آن است.
همنشینی هوشنگ با هوش مصنوعی
ترسا با بیان اینکه این برنامه برای نخستین بار پای هوش مصنوعی را به بخشهای برنامه در رادیو با همراهی رادیو فرهنگ باز کردهاست، گفت: در «ایستگاه 106» شخصیت هوشنگ مصنوعی را در کنار مجری داریم که همسر هوش مصنوعی است و درخصوص عشقورزی و مسائل خانواده صحبت میکند.
وی ادامه داد: در کنار عبور قطارهای اصلی، چند بخش دیگر از جمله قطار اندیشه، قطار پیشرفت، ایستگاه فضایی و بخشهای مشاهیر و استاد باز را هم داریم که معرفی بازیهای محلی را برعهده دارد و به تناوب و هر از چند گاه به ضرورت در ایستگاه حاضر میشوند.
ترسا افزود: این برنامه تلاش کرده با قالبی متفاوت، مخاطبان بهویژه نسل جوان را از ظرفیتهای هویتی موجود در کشور آگاه سازد و در عین حال میکوشد آلودگیهای فرهنگی موجود را شناسایی و بهعنوان مسئلهای برای مخاطبان بازگو کند.
*گزارش از نیره رضایی مطلق