امروز بیست‌ویکم آبان‌ماه سالروز درگذشت هنرمندی است که چند دهه در عرصه تئاتر و سینما و تلویزیون درخشید، هنرمندی خاطره‌ساز که نقش‌های متفاوتی به یادگار گذاشت؛ زنده‌یاد جمشید لایق.

به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، جمشید لایق در تاریخ اول فروردین‌ماه 1310 در تهران و در یکی از محله‌های قدیمی آن متولد شد. در ادامه به هنرپیشگی علاقه‌مند شد و پس از دریافت دیپلم در رشته ادبی و دانش‌آموختگی از هنرستان هنرپیشگی به گروه هنر ملی پیوست. دوره‌های آموزشی خود در زمینه تئاتر را در آمریکا ادامه داد و پس از بازگشت به کشور، به کار در اداره هنرهای دراماتیک پرداخت و همزمان مشغول بازی در تئاترها و تله‌تئاترهای مختلفی شد و در ادامه این مسیر، به بازی در سینما و تلویزیون هم روی آورد. همچنین، تحصیلات خود را در بازیگری و کارگردانی در دانشگاه تهران ادامه داد. جمشید لایق از جمله هنرمندانی بود که بعد از کودتای 28 مرداد با همکاری هنرمندان دیگری نظیر عباس جوانمرد، جعفر والی، علی نصیریان، هوشنگ لطیف‌پور، اسماعیل داورفر و ... در شکل‌گیری تئاتر نوین و راه‌اندازی گروه هنر ملی نقش داشتند که منجر به تولید آثار هنری مهمی‌شد.

ایفای نقش‌های زنده‌یاد لایق گاهی با نوعی شیرینی و بامزگی در بازی‌هایش همراه بوده، نظیر: عمو نشاط، مامور سرشماری در اواخر پهلوی اول در «هزاردستان» علی حاتمی‌که شخصیتی بامزه و بانمک بود؛ یا نقش مقام خزانه‌داری دربار در «افسانه سلطان و شبان» ساخته داریوش فرهنگ، و یا نقشی که در فیلم «سیمرغ» ساخته اکبر صادقی بازی کرد. و گاه ترکیبی از شیرینی نقش با حالت‌هایی کمی‌بدخلق و بی-حوصله بود، مانند نقش به‌یاد ماندنی خالو شعبان یا همان قلی خان در «روزی روزگاری» امرالله احمدجو، راهنمای کاروانیان که در عین حال راهزن تواب گذشته بود و اولین راهنمای مرادبیگ در مسیر جدید تحولش؛ و یا نقش پدربزرگ گلناز در مجموعه «در پناه تو» به کارگردانی حمید لبخنده؛ و نیز مامور رشوه‌بگیر در «محاکمه» اثر حسن هدایت. گاهی نیز نقش فردی سخت‌گیر و بداخلاق را بازی می‌کرد، مانند معلم کودکی ابن سینا در مجموعه تلویزیونی «بوعلی سینا» ساخته کیهان رهگذار که به‌خاطر ذکاوت شاگرد خردسالش درمانده شده بود؛ و یا حتی نقش منفی بازی می‌کرد مانند ارغون‌شاه مغول، ایلخان سفاک دوران ایلخانان مغول در مجموعه تلویزیونی «سربداران» ساخته محمدعلی نجفی.

زنده‌یاد جمشید لایق نقش‌های بسیاری را در در طول دهه‌ها ارائه داد، در فیلم‌های سینمایی نظیر: «کفش-های میرزا نوروز» (محمد متوسلانی)، «ترنج»، «شناسایی»، «آن سوی آینه» (محمدرضا اعلامی)، «شاید وقتی دیگر»، «مسافران»، «سگ‌کشی» (بهرام بیضایی)، «روزهای انتظار»، «در آرزوی ازدواج» (اصغر هاشمی)، «محموله» (سیروس الوند)، «شاخه‌های بید» (امرالله احمدجو)، «طهران روزگار نو» (علی حاتمی، واروژ کریم مسیحی)، «خارج از محدوده» (رخشان بنی‌اعتماد)، «بازی تمام شد» (مهدی صباغ‌زاده)، «محکومین» (ناصر محمدی)، «براده‌های خورشید»، «ماه و خورشید» (محمد‌حسین حقیقی). و مجموعه‌های تلویزیونی مانند: «لحظه» (محمد صالح علا)، «اشک تمساح» (احمد نجیب‌زاده)، «افسانه سلطان و شبان» (داریوش فرهنگ)، «سربداران» (محمدعلی نجفی)، «بوعلی‌سینا» (کیهان رهگذار)، «هزاردستان» (علی حاتمی)، «روزی روزگاری» (امرالله احمدجو)، «در پناه تو» (حمید لبخنده)، «زیر گنبد کبود» (بهمن زرین‌پور)، «عیاران» (کاظم بلوچی)، «محاکمه» (حسن هدایت) و ... . همچنین جمشید لایق در تئاترهایی همچون «پهلوان اکبر می‌میرد» (به نویسندگی بهرام بیضایی و کارگردانی عباس جوانمرد)، «میراث» (بهرام بیضایی)، و تله‌تئاترهایی نظیر: «بعد از سی سال» (علی نصیریان)، «منطقه جنگی»، «ویلای یوکا»، «باد سام» (عباس جوانمرد)، «مرگ در پاییز»، «محاق»، «مسافران» (به‌نویسندگی اکبر رادی و کارگردانی عباس جوانمرد)، «مادموازل می‌می» (عزت‌الله انتظامی)، «جراح پلاستیک» (حمید سمندریان)، «عروسک‌ها» (بهرام بیضایی)، «ماه پنهان است» (خسرو شایسته، مسعود فروتن)، «اسکندر شاه مغلوب» (داوود میرباقری، امیر آقامیری)، «خانه سالمندان»، «دشمن مردم» (رکن‌الدین خسروی) ایفای نقش کرده است. همچنین، تجربه دستیاری کارگردان و طراحی صحنه را در سینما داشت. زنده‌یاد لایق در گردآوری کتاب «باغ آلبالو: کمدی در چهار پرده- آنتوان چخوف» به ترجمه هوشنگ حسامی نیز نقش داشت.

زنده‌یاد جمشید لایق پس از عمری خدمت صادقانه به فرهنگ و هنر این مرز و بوم و ایفای نقشهای متعدد سرانجام در بیست و یکم آبان 1388 از میان ما رفت، در حالی‌که هنرنمایی‌اش در نقش قلی خان (خالو شعبان) در صحنه نهایی زندگی این شخصیت در مقابل مرادبیگ (خسرو شکیبایی) و با صدای فراموش نشدنی ایرج رضایی در گوش و ذهن و خاطر ما باقی مانده که می‌گفت: «قلی خان دزد بود، خان نبود ...»؛ و همچنین صحنه آخر از نقش کوتاه اما جذاب عمو نشاط هزاردستان که در نجوا با خودش و مزین به صدابازیگری کم‌نظیر منوچهر اسماعیلی به مسیر اشتباه زندگی‌اش و درستی تصمیم نصرالله جوان اذعان و اعتراف می‌کرد، همچنان در یاد و ذهن ما هست. روحش شاد و یادش گرامی.