قاسم بی‌نیاز از مجریان باسابقه صداوسیما در گفت‌وگویی به تشریح اهمیت پاسداشت و ترویج زبان و ادبیات فارسی و نقش و سهم رسانه ملی در تحقق این مهم پرداخته است.

به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، قاسم بی‌نیاز، مجری صداوسیما در گفت‌وگو با خبرنگار ما درباره نقش صداوسیما در پاسداشت زبان فارسی اظهار کرد: صداوسیما رسانه اصلی بزرگ‌ترین کشور فارسی‌زبان دنیاست؛ کشوری که تمامی معماران بزرگ زبان و ادب فارسی از حوزه تمدنی آن برخاسته‌اند و بنای عظیمی را شکل داده‌اند که ما به‌راحتی سخن شاعر هزار سال پیش خود را می‌فهمیم. این میراث باید در رسانه ملی ما تجلی پیدا کرده و محفوظ بماند.

وی در ادامه افزود: یکی از آسیب‌های جدی، انتخاب و گزینش برخی گوینده‌ها و مجری‌هایی است که اطلاعات و سواد بالا ندارند. درگذشته، گوینده‌ها و مجریان باتکیه‌بر تن صدا، نحوه بیان و بهره‌مندی از گنجینه ادب فارسی چنان جذابیتی ایجاد می‌کردند که حتی اگر دکور برنامه مشکل داشت، حضورشان آن نقصان را می‌پوشاند. اما امروز، درحالی‌که ما از بهترین تجهیزات روز دنیا برای جذب مخاطب و بهبود کیفیت صدا و تصویر استفاده می‌کنیم، در محتوا و زبان‌شناسی دچار چالشیم.

بی‌نیاز ادامه داد: ما دچار یک اشتباه شده‌ایم، با این تصور که اگر از زبان معیار دوری کنیم یا به‌جای خواندن یک حکایت کوتاه از سعدی یا بیتی از حافظ، از واژه‌های معمول استفاده کنیم، حتما نسل جوان را جذب خواهیم کرد؛ درحالی‌که مردم ایران اساساً مردم ادب‌دوست و شعردوستی هستند و چنین رویکرد به زبان فارسی آسیب‌زده است.

وی در پاسخ به این سؤال که به‌عنوان فردی که در رشته زبان و ادبیات فارسی تحصیل و تدریس کرده‌اید، موضع و تکلیف شخصی خود را در این زمینه چه می‌دانید، گفت: من ۱۱ سال رشته زبان و ادبیات فارسی را خوانده‌ام و ۱۸ سال در مدارس کشور تدریس کرده‌ام. این موضوع برای من فراتر از یک وظیفه است، بلکه با یک علاقه و تعصب بیشتر به آن نگاه می‌کنم. خود را موظف و مکلف می‌دانم که تا آنجا که می‌توانم از واژگان اصیل استفاده کنم و مُرّوج شعر و ادبیات فارسی باشم و خود را سرباز این عرصه می‌دانم.

مجری برنامه «به خانه برمی‌گردیم» با بیان اینکه برای توقف این روند نزولی نیاز است که خط‌قرمزها و مکانیسم‌های اجرایی در صداوسیما اعمال شود، گفت: حتماً باید در این زمینه سخت‌گیری شود و مکانیسم‌های تشویقی و تنبیهی روشنی وجود داشته باشد که اول‌ از همه ما نیازمند یک مکانیزم درجه‌بندی هستیم که میزان رعایت «تراز زبان فارسی» توسط مجریان و گویندگان را بسنجد. 

بی‌نیاز ادامه داد: همچنین مجریانی که واقعاً مورد تأیید فرهیختگان و مردم هستند، باید به‌عنوان معیار رعایت زبان معیار، انتخاب شوند و وظیفه آموزش دیگران را بر عهده بگیرند. برای این کار می‌توان از اساتید دانشگاه و فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز استفاده کرد.

وی با اشاره به شفافیت ارزیابی‌ها نیز گفت: ارزیابی‌ها باید مستمر باشند و نتایج آن‌ها به طور عمومی اعلام و مشخص شود چه کسانی در این حوزه موفق بوده‌اند و چه کسانی خیر. 

مجری صداوسیما در ادامه ضمن توصیه به نسل جوان‌تر گویندگان و مجریان، بیان کرد: من در بین جوانان هم بهترین‌ها و هم بدترین‌ها را می‌بینم. به بهترین‌ها که از قضا برخی‌شان خودشان شاعران خوبی هستند، تبریک می‌گویم؛ اما به همه جوانان این عرصه توصیه می‌کنم همیشه خودشان را در معرض آموزش قرار دهند و در مقابل پیش‌کسوتان کرنش کرده و احترام بگذارند.

بی‌نیاز همچنین ضمن توصیه به مطالعه عمیق گفت: جوانان نه‌تنها کتب ادبیات فارسی، بلکه کتب ادبیات لاتین و دیگر کشورهای جهان را مطالعه کنند تا بدانند این بزرگان چه راهی را پیموده‌اند. همچنین گوش‌دادن به قرائت و روایت کتب ادبی توسط بزرگان از طریق رسانه ملی (مثل برنامه‌های رادیوایران) راه بسیار خوبی برای یادگیری نحوه خوانش و بیان صحیح است. باید از این تصور که «دوره ما، دوره دیگری است» دوری کنند و از ورود به کارهای صرفاً تجاری مانند شرکت دوره‌های فن بیان بی‌کیفیت بپرهیزند.

وی در پایان نیز ضمن دشوار خواندن این مسیر، درباره پُرفشارترین لحظه‌ای که در این سال‌ها در زمینه اجرا و رعایت زبان فارسی برایش پیش‌آمده و در خاطرش مانده است؛ عنوان کرد: این اتفاق به سال ۱۳۷۵ باز می‌گردد. من آن زمان یک جوان ۱۹-۲۰ ساله و دانشجوی سال دوم زبان و ادبیات فارسی بودم و در رادیوتهران گویندگی می‌کردم. روز بزرگداشت مولانا بود و استادم، خانم پریچهر مهربان، به دلیلی نتوانستند در برنامه حاضر شوند. من به‌صورت ناگهانی مکلف شدم که اجرای آن ویژه‌برنامه بزرگداشت مولانا را بر عهده بگیرم. این کار بسیار سخت بود؛ باید از آثار مختلف مولانا می‌گفتم، می‌خواندم و با مهمانان مصاحبه می‌کردم. آن روز، روز بسیار سنگینی برایم بود؛ تهیه‌کنندگانی چون استاد جمشیدی و استاد مانی نیز حضور داشتند. اما خوشحالم که بعدها همه آن عزیزان مهر تأیید زدند و آن اجرا برای من یک نقطه عطف بسیار شیرین شد.