پرداخت به تاریخ در آثار نمایشی تلویزیون دشوار است و تمرکز بر تاریخ معاصر حتی دشوارتر. تجربه نشان داده مجموعههای نمایشیای که به شکل مستقیم و سرراست به سراغ تاریخ و بهویژه تاریخ معاصر رفتهاند، در اغلب اوقات آنقدر دچار حاشیه و واکنشهای متفاوت و ضدونقیض شدهاند که ماهیت و جذابیت موضوعی و کیفیت ساختاری و فنی اثر مغفول مانده و در زیر غبار هیجانات کاذب به دست فراموشی سپرده شده است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، مداقهای بر سریالهای ساخته شده با محوریت یا با نگاهی به تاریخ معاصر و میزان استقبال مردم از این آثار نشان میدهد که هر گاه کارگردانان تلویزیونی به شکل غیرمستقیم و در پوشش روایت یک ملودرام اجتماعی یا حتی داستان عاشقانه به این مقطع زمانی رفتهاند، اقبال و توجه را دیدهاند و برعکس، هر گاه به صورت بیواسطه به تاریخ معاصر پرداختهاند، آنقدر با بازخوردها و واکنشهای مثبت و منفی مطلق مواجه شدهاند که سریالشان به ورطه حاشیه رفته و بسیاری از جاذبهها و قابلیتهای اثرشان دیده نشده است. البته که در این میان، استثناهایی هم وجود دارد اما عمومیت کار بر مداری است که ذکر آن رفت.
دو سریالی که این شبها و به مناسبت ایام سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی روی آنتن شبکه آیفیلم قرار دارند؛ یعنی مجموعه نمایشی خاطرهانگیز «کیف انگلیسی» به کارگردانی مرحوم ضیاءالدین دری و سریال «گذر از رنجها» ساخته فریدون حسنپور دقیقاً از فرمول دوم تبعیت کرده و به همین دلیل، حتی بازپخشهایشان نیز با استقبال مخاطبان مواجه میشود.
هر دوی این سریالها که یکی به تاریخ پیش از انقلاب اسلامی و زمانه نفوذ بریتانیا در ایران و دیگری به بحبوحه پیروزی انقلاب و سالهای پس از آن و دفاع مقدس میپردازند، به شکل سرراست و مستقیم به سراغ تاریخ معاصر نرفتهاند، بلکه مقاطع زمانی موردنظر خود را در پوشش طراحی و روایت قصهای جذاب و خلق کاراکترهایی ملموس و باورپذیر، مورد بازخوانی و واکاوی سیاسی و اجتماعی قرار دادهاند.
سریال «کیف انگلیسی» روایت نفوذ عوامل انگلیس در دورههای مختلف مجلس شورای ملی را در پسِ روایت قصه عاشقانه «منصور ادیبان» و مستانه به تصویر میکشد و «گذر از رنجها» هم بازنمایی دوران اربابرعیتی و فئودالیسم دوران پهلوی و عوامل و دلایل شکلگیری انقلاب و حماسههای برآمده از آن را به بهانه پرداخت به مقاطع سنی زندگی دختری به نام «دنیا» در دستور کار قرار داده است.
اتخاذ چنین سیاست و رویکردی باعث شده که مخاطبان ضمن تماشای یک ملودرام جذاب و همراه شدن با شخصیتها و قصههایشان، به شکل غیرمستقیم و زیرپوستی با مقطعی از تاریخ معاصر و آنچه در آن گذشته است آشنا شوند.
به عبارت بهتر، تاریخ در این سریالها دراماتیزه و در قالبی جذاب و شکیل به مخاطب عرضه شده است. این سیاست فقط در دو سریال نامبرده لحاظ نشده و در بسیاری از مجموعههای نمایشی تاریخی ماندگار و خاطرهانگیز مثل «هزاردستان»، «پهلوانان نمیمیرند»، «در چشم باد» و... نیز عملیاتی شده است.
به نظر میرسد در این سالها که رسانه ملی در دوران تحول قرار دارد و انقلاب اسلامی در برهه خاصی است و آشنایی قاطبه مردم و بهویژه جوانان با تاریخ و به طور مشخص تاریخ معاصر به یک نیاز تبدیل شده، پرداخت به تاریخ به شکل غیرمستقیم و از طریق دراماتیزه وقایعش، راهبرد و راهکاری اصولی، منطقی، تجربه شده و آزمون پس داده باشد که بتواند همراهی حداکثری جامعه مخاطبان هدف سریالهای تاریخی را به ارمغان بیاورد و یک خروجی جذاب و دلخواسته را هم در برابر مردم و هم مدیران سازمان صداوسیما قرار دهد.