شهادت، همیشه در میدان جنگ رخ نمیدهد؛ گاهی پشت لنز دوربینی اتفاق میافتد که حقیقت را ثبت میکند. گاهی خبرنگاری، تصویربرداری یا روایتگری، بهاندازه حضور در خط مقدم خطرناک میشود، بهویژه وقتی روایت رسمی قدرتهای مسلط را به چالش بکشد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، شهادت حبیبالله حسینزاده، تصویربردار شبکه پرس تیوی در خرداد سال 1396 در کابل، از همین جنس بود؛ شهادت انسانی که سلاحش نه تفنگ، بلکه دوربین بود و جرمش، دیدن و نشان دادن حقیقت.
حبیبالله حسینزاده نماد نسلی از خبرنگاران و فعالان رسانهای منطقه بود که در میان جنگ، ترور، اشغال و آشوب، تصمیم گرفتند روایتگر رنج مردم باشند. او در افغانستانی رشد کرد که دههها میدان رقابت قدرتهای جهانی و مداخلات خارجی بوده است.
حسینزاده با دیدن انعکاس واقعیتهای افغانستان در شبکه پرس تیوی، جذب این شبکه خبری شد. او فهمیده بود که بسیاری از رسانههای جریان اصلی جهان، افغانستان را نه از منظر مردم این کشور، بلکه از زاویه منافع قدرتهای غربی روایت میکنند. همین مسئله او را بهسمت رسانهای کشاند که تلاش میکرد «صدای بیصدایان» باشد.
تاریخ رسانه نشان داده است که گفتن حقیقت هزینه دارد. خبرنگارانی که بیرون از چهارچوب روایتهای رسمی حرکت میکنند، همواره در معرض تهدید بودهاند؛ از آمریکای لاتین گرفته تا عراق، افغانستان، سوریه و امروز فلسطین. در جهان معاصر، خبرنگاران بیش از هر زمان دیگری هدف قرار میگیرند؛ زیرا تصویر و روایت بخشی از معادلات قدرت شده است. قدرتهای سیاسی و نظامیبهخوبی میدانند که یک تصویر واقعی، گاهی از هزاران بیانیه سیاسی اثرگذارتر است.
شهادت حبیبالله حسینزاده را باید در همین چهارچوب فهمید؛ در چارچوب نبردی بزرگتر بر سر روایت واقعیت. او قربانی صرف یک انفجار تروریستی نبود؛ او عضوی از جبههای بود که تلاش میکرد تصویر واقعی مردم افغانستان را به جهان نشان دهد. دوربین او، صرفاً ابزار ثبت تصویر نبود؛ ابزاری برای مقابله با فراموشی و تحریف بود.
از این منظر، شهادت حبیبالله حسینزاده صرفاً فقدان یک همکار رسانهای نیست، بلکه یادآور مسئولیت سنگین خبرنگاری در عصر جنگهای ترکیبی و نبرد روایتهاست. او و دهها خبرنگار شهید در فلسطین، افغانستان، عراق، لبنان و دیگر نقاط جهان، نشان دادند که حقیقت هنوز آن قدر مهم است که برای خاموش کردنش، انسانها را هدف قرار دهند.
شاید به همین دلیل است که شهادت خبرنگار، تنها پایان زندگی یک فرد نیست؛ آغاز ماندگاری یک روایت است؛ روایتی که اگرچه میتوان حاملانش را حذف کرد، نه در انفجار خاموش میشود و نه زیر آوار، دفن.