مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی صداوسیما با تشریح مهمترین اقدامات تحولی این معاونت، از راهاندازی شبکه «سحاب» با پوشش ۲۷ زبان، توسعه شبکههای غیررسمی برای مقابله با محدودیتها و شکلگیری شبکهای از انسانرسانهها و فعالان بینالمللی خبر داد و گفت: هدف اصلی معاونت برونمرزی در افق پیشرو، کسب مرجعیت رسانهای برای جبهه گفتمان انقلاب اسلامی و مقاومت، عبور از الگوهای سنتی رسانه و بهرهگیری از ظرفیت نیروهای توانمند در سراسر جهان است.
به گزارش روابطعمومی رسانه ملی، نرگس رستمی، مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی صداوسیما، با حضور در نمایشگاه روایت تحول عنوان کرد: فضای فعالیت رسانهای در عرصه بینالمللی با آنچه رسانههای داخلی با آن مواجهاند، تفاوتی اساسی دارد. در این میدان، مخاطب با انبوهی رسانه و حجمیگسترده از تولیدات محتوایی مواجه است و هر رسانه برای دیدهشدن و اثرگذاری، ناگزیر از رقابت با جریانهای مختلف رسانهای در جهان است.
وی افزود: بهروز بودن و حرکت متناسب با تحولات فناوری و تغییر رفتار مخاطب، یکی از الزامات فعالیت رسانهای در حوزه برونمرزی محسوب میشود.
مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی در این گفتوگو با تشریح مهمترین شاخصههای تحولی این معاونت، بر همین تفاوت بنیادین تأکید میکند و میگوید: معاونت برونمرزی با سایر معاونتهای سازمان یک تفاوت اساسی دارد و آن، بینالمللی بودن فضای رقابت آن است. ما در اینجا با رسانههای متعدد و بسیار گستردهای در سراسر جهان مواجه هستیم که دائماً درحال تولید محتوا هستند.
بهگفته او، همین شرایط موجب شده معاونت برونمرزی برای حفظ و توسعه جایگاه خود، ناگزیر از بهروزرسانی مداوم ساختارها و شیوههای تولید و توزیع محتوا باشد؛ چراکه الگوهای سنتی رادیو و تلویزیون بهتنهایی پاسخگوی نیازهای مخاطب امروز در عرصه بینالمللی نیستند.
تولد شبکه سحاب؛ عبور رادیو از قالب سنتی
یکی از مهمترین اقدامات تحولی معاونت برونمرزی، بازطراحی ساختار رادیوها و ایجاد شبکه «سحاب» بوده است. رستمی دراینباره توضیح میدهد: ادارهکلهای منطقهای که پیشازاین بهصورت جداگانه برای رادیوها فعالیت میکردند و همچنین، موجهای مختلف رادیویی، تجمیع شدند و شبکه سحاب شکل گرفت.
وی می افزاید: این شبکه اکنون ۲۷ کانال را دربرمیگیرد که هرکدام یک زبان را پوشش میدهند. مأموریت اصلی سحاب نیز روایت ایران از زاویه انقلاب اسلامی و گفتمان مقاومت عنوان شده است.
بهگفته مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی، تحول سحاب صرفاً در تغییر ساختار رادیویی خلاصه نمیشود. این شبکه از قالب سنتی موج و فرکانس عبور کرده و در کنار پخش رادیویی، در سایت و شبکههای اجتماعی نیز حضور دارد. بهاینترتیب، تولیدات سحاب متناسب با بسترهای مختلف رسانهای در اختیار مخاطبان قرار میگیرد.
رستمی میگوید: اگر پیشازاین فقط موج وجود داشت، امروز در کنار موج، سایت و فضای مجازی را هم داریم. حتی در فضای مجازی نیز متناسب با نوع مخاطب و بستر انتشار، از رسانههای جریان اصلی تا شبکههای اجتماعی دیگر استفاده میکنیم تا توزیع محتوا متوازنتر و گستردهتر باشد.
شبکههای غیررسمی راهکاری برای مقابله با محدودیتها
محدودیتهای بینالمللی و فشارهای رسانهای نیز یکی از عواملی بوده که معاونت برونمرزی را بهسمت تغییر در شیوه توزیع محتوا سوق داده است. حذف شبکهها از ماهوارهها، مسدود شدن کانالها در برخی پلتفرمهای بینالمللی و اعمال تحریم علیه برخی مدیران رسانه ملی، ازجمله چالشهایی است که این معاونت با آن روبهرو بوده است.
رستمیبا اشاره به این شرایط میگوید: همه این تهدیدها باعث شد معاونت برونمرزی بهسمت ایجاد شبکههای غیررسمی حرکت کند؛ چراکه اصل برای ما این است که محتوای موردنظر گفتمان انقلاب اسلامیبتواند در جهان توزیع شود.
انسانرسانهها و شکلگیری یک مرجعیت رسانهای
یکی دیگر از اقدامات مهم دوره تحول، توجه به ظرفیت خبرنگاران، فعالان رسانهای و انسانرسانههایی بوده که در محیط بینالمللی فعالیت دارند.
مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی معتقد است این افراد میتوانند در زمان اجرای عملیاتهای رسانهای، به عنوان یک ظرفیت گسترده و مکمل در کنار رسانه رسمی فعالیت کنند.
وی میگوید: یکی از اتفاقات بسیار مهم این دوره، شناسایی و گردآوری خبرنگاران و فعالان بینالمللی همسو با گفتمان انقلاب اسلامیبود تا این ظرفیت در قالب یک مرجعیت رسانهای حفظ و سازماندهی شود.
بهگفته رستمی، این شبکه در رویدادها و مقاطع مختلف فعال بوده و بهعنوان بازوی رسانهای معاونت برونمرزی ایفای نقش کرده است.
مرجعیت رسانهای با پدیدهای به نام «صبح»
اما اقدامات تحولی معاونت برونمرزی به تغییرات ساختاری و توسعه بسترهای توزیع محتوا محدود نمیشود. این معاونت برای آینده خود هدف بزرگتری را دنبال میکند: کسب مرجعیت رسانهای برای جبهه گفتمان انقلاب اسلامی و مقاومت.
رستمیبا اشاره به این هدف میگوید: اولین چیزی که معاونت برونمرزی برای خود قرار داده این است که بتواند مرجع رسانهای جبهه گفتمان انقلاب اسلامی و جبهه مقاومت باشد. اگر قرار است گفتمان ایران در جهان منتشر شود، باید بازوی رسانهای قدرتمندی داشته باشیم. در همین راستا معاونت «مرکز رسانهای صبح» را بهعنوان کلانپروژه تحولی خود راهاندازی کرد که ذیل آن جشنواره، دفتر مطالعات و آکادمی «صبح» قرار دارند و فعالیتهای چشمگیری در این دوره ثبت کردهاند که برگزاری سه دوره «جشنواره رسانهای صبح» با همافزایی و حضور 140 هنرمند و کنشگر رسانهای بینالمللی، برگزاری هفت تور رسانهای با حضور 45 خبرنگار، فیلمساز و کنشگر رسانهای از کشورهای مختلف و برگزاری 5 نشست تخصصی با دعوت از اندیشمندان، سیاستمداران و اصحاب رسانه و هنرمندان خارجی و برگزاری 20 کارگاه آموزشی با تدریس و ارائۀ استادان بینالمللی هنر و رسانه از کشورهای گوناگون ازجمله آنها بوده است.
او ادامه میدهد: حضور این کنشگران، هنرمندان و اصحاب رسانه خارجی در ایران بر غنای آنتن شبکهها نیز افزوده و در تمام این رویدادها مستندهای متعددی نیز تولید شده است.
بهگفته او، معاونت برونمرزی تلاش دارد در تحولات مرتبط با جبهه مقاومت، روایت اول را در اختیار داشته باشد و این روایت را با استفاده از ظرفیت ۲۷ زبان به مخاطبان مختلف در سراسر جهان منتقل کند که خوشبختانه، در دوره حاضر با یک حجم انفجاری از تولیدات مسیر تحقق را طی میکند، هم از جنبه توجه به قالبهای جدید محتوا، هم اهتمام به استفاده از ظرفیتهای فعلی تولید و برنامهسازی در مقیاس کمی و کیفی بالا؛ بهطوری که برای نمونه، حجم تولید مستند در این دوره یک ارتقای چشمگیر داشته است.
عبور از تلویزیون سنتی و استفاده از ظرفیت جهانی نیروی انسانی
در افق پیش رو، گذار از تلویزیون سنتی و ورود به نسل جدید رسانه نیز از دیگر اولویتهای معاونت برونمرزی است. این تحول هم در قالبهای محتوایی و هم در شیوههای تولید و توزیع دنبال خواهد شد.
رستمی دراینباره میگوید: قطعاً یکی از مسیرهای آینده، عبور از تلویزیونهای سنتی و ورود به نسل جدید تلویزیون است؛ هم در ساختار ارائه، هم در تولید محتوا.
در کنار فناوری و تحول در ساختار رسانهای، نیروی انسانی نیز جایگاه ویژهای در برنامههای آینده دارد. معاونت برونمرزی قصد دارد از ظرفیت نیروهای توانمند در نقاط مختلف جهان بهره بیشتری بگیرد و از الگوی سنتی استخدام و بهکارگیری نیرو فاصله بگیرد.
رستمی تأکید میکند: باید بتوانیم از نیروهای توانمندی که در همهجای دنیا در حوزههای مختلف فعالیت میکنند، استفاده کنیم و ظرفیت آنها را در قالب معاونت برونمرزی به کار بگیریم.
وی میافزاید: بر این اساس، میتوان گفت مسیر تحول معاونت برونمرزی بر سه محور اصلی استوار شده است. دیجیتالسازی و عبور از رسانههای سنتی، توسعه شبکههای متنوع برای توزیع محتوا و تقویت مرجعیت رسانهای در عرصه بینالمللی.
بهگفته مدیرکل برنامهریزی و نظارت معاونت برونمرزی مسیری که قرار است درنهایت، حضور رسانهای ایران را در فضای رقابتی جهان تقویت و دسترسی مخاطبان بینالمللی به روایتهای موردنظر رسانه ملی را گستردهتر کند.