مرکز شعر، موسیقی و سرود صداوسیما با گنجینهای بینظیر از هزاران قطعه موسیقی که حاصل دههها تلاش هنرمندان برجسته ایرانی و فارسیزبان است، قدم در مسیر تحول رسانه ملی گذاشته است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، بالغ بر ۱۱۰۰ قطعه موسیقی با اشعار مولانا، ۱۰۰۰ قطعه با سرودههای حافظ و بیش از ۶۰۰ قطعه با شعرهای سعدی، تنها بخشی از این مجموعه گرانبهاست که نهتنها همواره مورد اقبال ایرانیان شعردوست قرار گرفته، بلکه کیفیت فاخر و اشعار نغز این آثار، تضمینکننده ماندگاریشان در تاریخ هنر ایران است. از سوی دیگر، یکی از رویکردهای نوین این مرکز، تلاش برای جذب نسل جوان به شعر فارسی در بستر سکوهای نمایشی جدید است. راهاندازی شبکه تلویزیونی «نوا» در تلوبیون، با پخش شبانهروزی نماهنگهایی که بخش زیادی از آن به شعرخوانی شاعران برجسته اختصاص دارد، گامی مهم در این زمینه به شمار میرود.
همچنین پیشنهاد پخش آثار براساس قالب دکلمه از رادیو آوا نشان از توجه این مرکز به تنوع قالبها برای ارائه شعر به مخاطبان دارد. سیاست قاطع مرکز در استفاده از اشعار فاخر شاعران بزرگ قدیم و جدید در تولید موسیقی و سرود، نویدبخش آثاری ارزشمند و ماندگار است. نمونه آن، آهنگسازی و تولید بخشی از مقدمه شاهنامه فردوسی برای اولینبار در نوروز سال ۱۴۰۴ و تولید ۱۶ قطعه شعر از شاعران کهن در مراکز استانهاست.
این شیوه، برای پیوند همیشگی دین و دانش در فرهنگ ایران ادامه دارد تا گنجینه موسیقی صداوسیما بیش از پیش با اشعار برجسته فارسی غنی شود. درنهایت آنطور که محسن صفاییفرد، رئیس مرکز شعر، موسیقی و سرود رسانه ملی در گفتوگو با هفتهنامه صداوسیما توضیح داده، این مرکز با نگاهی هویتمحور و عدالتگستر، به دنبال معرفی شاعران جوان و گمنام ازطریق فراخوانهای عمومی و راهاندازی درگاه پذیرش شعر و موسیقی است و همواره اشعار شهریار را بهعنوان نمادی از ادبیات غنی فارسی، زنده و پویا نگه میدارد. در ادامه، مشروح صحبتهای صفاییفرد در آستانه 27 شهریور، روز شعر و ادب فارسی و بزرگداشت شاعر شهیر معاصر، استاد محمدحسین شهریار آمده است.
- رسانه ملی چه مسئولیتی در پاسداشت و ترویج شعر و ادب فارسی دارد و این مسئولیت در دوره تحولی رسانه ملی چگونه در برنامهها و تولیدات نمود پیدا میکند؟
در سامانه جامع آرشیو مرکز موسیقی که حاصل دههها کار هنری موسیقیدانان ایرانی و فارسیزبان است، امروز هزاران قطعه با اشعار بزرگان شعر و ادب فارسی موجود است. بیش از ۱۱۰۰ قطعه موسیقی با شعر مولوی، بیش از ۱۰۰۰ قطعه با شعر حافظ و بیش از ۶۰۰ قطعه با شعر سعدی و… در گنجینه موسیقی صداوسیما وجود دارد. این آثار امروز در اختیار تهیهکنندگان و برنامهسازان رسانه ملی قرار میگیرد و اگر هر روز هم از چندین قطعه موسیقی این گنجینه استفاده کنند به تکرار نیفتند. کیفیت برخی از این آثار با توجه به اشعار نغز و گیرایشان و همچنین، آهنگسازان و خوانندگان برجستهای که روی این اشعار کار کردهاند، باعث شده ورد زبان مردم باشند. این شاید مهمترین نمود عینی پاسداشت و ترویج شعر و ادب فارسی در تولیدات مرکز شعر، موسیقی و سرود سازمان باشد.
گاهی این مجموعه ارزشمند شعر فارسی در مراکز استانی یا کشورهای همسایه با گویشها و لهجههای زیبای ایران بزرگ، اجرا شده که شیرینی این آثار را دوچندان کرده است. حق هم همین است که مأموریت مرکز شعر، موسیقی و سرود صداوسیما را ورد زبانسازی شعر و ادب حکمآمیز فارسی بدانیم. این مأموریت همیشگی و بنیادین رسانه ملی و مرکز ماست.
- برای جذب نسل جوان به شعر فارسی، بهخصوص در بسترهای جدید مانند تلویزیون اینترنتی و شبکههای اجتماعی، چه برنامهای را در مرکز دنبال میکنید؟
شبکه تلویزیونی نوا که چندسالی است در سکوی تلوبیون و در بستر اینترنت قرار دارد، متعلق به مرکز شعر، موسیقی و سرود سازمان است که در آن نماهنگها با تنوع شکلی و موضوعی بهصورت 24 ساعته پخش میشوند. با برنامهریزی و طراحی انجام گرفته، جدول پخش مشخصی برای انتخاب و پخش نماهنگها وجود دارد که روزانه بخش زیادی از آن به نماهنگهایی با محوریت شعرخوانی شاعران برجسته اختصاص مییابد. همچنین، به مدیریت رادیو آوا که رادیوی اختصاصی موسیقی در سازمان است، پیشنهاد پخش آثار را براساس قالب دکلمه از شاعران قدیم و جدید دادهایم که خوشبختانه چندی است موردتوجه عزیزان واقع شده و بازخوردهای خوبی داشته است.
- چه سیاستی برای استفاده از اشعار فاخر در تولید موسیقی و سرود دارید؟
امروز یک سیاست قطعی در مرکز موسیقی برای تمام موضوعات مورد نیاز، انتخاب شعر از دیوان شاعران بزرگ قدیم و جدید است. نوروز امسال که مقارن با ایام شهادت مولا علی (ع) بود، برای اولینبار بخشی از مقدمه شاهنامه حکیم فردوسی آهنگسازی و تولید شد. قطعه «خاک پی حیدر» (بر این زادم و هم بر این بگذرم/ چنان دان که خاک پی حیدرم) با آهنگسازی عماد توحیدی و خوانندگی خوب مرشد محسن میرزاعلی، در یک نماهنگ زیبا به آنتن رسید و بازتاب بسیار خوبی هم از مخاطب گرفت. اخیراً در همین ایام میلاد پیامبر (ص) تعداد ۱۶ قطعه شعر از شاعران کهن که یا تاکنون ساخته نشده بودند یا اجرای تازهای از آن مطلوب بود، در مدیریت موسیقی مراکز استانها تولید و تجربه ماندگاری شد. بر این مبنا هماکنون با توجه به تبیین رهبر حکیم انقلاب از پیوند همیشگی دین و دانش در فرهنگ ایران، مجموعهای از شعر شاعران بزرگ فارسی با همین موضوع یعنی پیوند دین و دانش و برای بازگشایی مدارس و دیگر مناسبتها در حال تهیه و تولید است. خدا را شکر که امروز این رویکرد یک رویه در مرکز موسیقی است تا ما هم بتوانیم گنجینه ارزشمند موسیقی صداوسیما را با اشعار برجسته و متعالی فارسی غنیتر سازیم.
- نقش صداوسیما بهعنوان رسانه ملی در اعتلای شعر فارسی چیست؟
صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران بهعنوان رسانه ملی زبان فارسی، نقش ویژهای در اعتلای شعر و زبان فارسی دارد. در دوره تحولی رسانه ملی سعی شده نگاه هویتمحوری و عدالتگستری در تمام آثار تولیدی مرکز جاری و ساری باشد. استفاده از شعرهای فاخر و هنرمندان دغدغهمند و پخش این قطعات، موجب شده موج خوبی درزمینه پاسداشت و اعتلای زبان شیرین فارسی در سراسر کشور شکل بگیرد.
- ممیزی اشعار برای سرودها و موسیقیهای تولید مرکز چگونه است؟
هر نهاد و رسانهای در تولید آثارش طبیعتاً قواعد و ضوابط خاص خودش را دارد. موضوعات اساسی که جزو سیاستهای محتوایی رسانه ملی است، طبعاً در اولویت درخواست ما از شعرا برای سفارش و انتخاب شعر است. اگر این حرف مولوی بزرگ را بپذیریم که «آدمی فربه شود از راه گوش»، آنگاه موسیقی میتواند بهترین محمل برای انتقال شعر و ترانه و تصنیف باشد. شعر سالم، شعر رسا، شعر دردمند برای مردم مظلوم فلسطینی، شعر رسواگر و معترض به فریبها و تضادهای تمدن بیرحم غربی، شعر حکمی و معنوی، شعر یادآور و تذکردهنده به عبرتهای تاریخ امروز و دیروز ایران، همه و همه مبنای انتخاب شعر در مرکز موسیقی صداوسیماست.
- چه برنامههایی برای معرفی شاعران جوان و گمنام ازطریق رسانه ملی دارید؟
کارشناسان شعر ما معمولاً با تمام حلقهها و نهادهای شعر و ادبیات کشور در ارتباط هستند و شعر شاعران جوان که صدای تازه شعر و ترانهاند چه در قالب ارائه شعر برای ساخت موسیقی و چه در قالب موسیقی آماده پخش معمولاً به دست ما در استانها و مرکز میرسد. تلاش ما این است که این ارتباط گستردهتر از قبل شود. هم فراخوانهای عمومیشعر و ترانه را در دستور کار داریم و هم درگاه پذیرش شعر و موسیقی را بهزودی راهاندازی میکنیم تا بستر ارتباط با شاعران جوان توسعه یابد.
- در آستانه روز شعر و ادب فارسی، آیا آثار یا بخشهایی از اشعار استاد شهریار در قالبهای مختلف بازخوانی میشود و یا میانبرنامههای ویژهای در این باره دارید؟
خوشبختانه شعر فارسی و آذری استاد شهریار همچنان زنده و پرخواننده است. حتی موسیقی پاپ و خوانندگان نامآشنای امروز از شعر بلند و صمیمانه شهریار استقبال کردهاند. شهریار امروز نهفقط با «همای رحمت» و «حیدر بابا»، بلکه با آثار متعدد همچنان مورد انتخاب خوانندگان و شنوندگان شعر و موسیقی جوانپسند امروز است. امروز ۱۲۹ قطعه موسیقی با شعر شهریار در گنجینه موسیقی ما شاید کاملترین نسخه شنیداری از شهریار شعر فارسی باشد که در اختیار تمام برنامهسازان رسانه ملی است.
*گفتگو از فاطمه رستمی