مستند تلویزیونی «شوک» یکی از تولیدات شاخص شبکه سه سیماست که با نگاهی واقعگرایانه و گاه تکاندهنده، به قلب آسیبهای اجتماعی و جرائم روز جامعه سرک میکشد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این برنامه با بازآفرینی پروندههای واقعی، گفتوگو با کارشناسان و نمایش روایتهای عینی، تلاش میکند پرده از زوایای پنهان پدیدههایی چون اعتیاد، جرائم خیابانی، آسیبهای فضای مجازی و حتی پروندههای امنیتی بردارد. «شوک» نه صرفاً یک روایت رسانهای، بلکه تجربهای تصویری است که مخاطب را در جایگاه شاهد مستقیم وقایع قرار میدهد؛ تجربهای که گاه با حیرت و تأمل و گاه با هشدار و بیدارباش همراه است. سه فصل اخیر مستند «شوک» با تهیهکنندگی حسن علیزاده و رویکردی تازه در پرداختن به موضوعات اجتماعی و امنیتی است.
این فصلها به بررسی جرائمی چون سرقت خودرو، سرقت مسلحانه از منازل، کیفقاپی، موبایلقاپی و همچنین جرائم اینترنتی اختصاص یافتهاند. ازجمله جذابیتها و نکات قوت «شوک» این است که موضوعات هر فصل با توجه به بازخورد مخاطبان، با نگاهی به نیازهای روز جامعه و پژوهشهای میدانی انتخاب میشوند. همکاری نزدیک با پلیس فراجا نیز زمینه دسترسی به پروندههای واقعی را برای بازنمایی مستند فراهم کرده است. در سه فصل اخیر، تأکید اصلی بر نمایش واقعیات بدون جانبداری یا قضاوتهای سیاسی و اجتماعی بوده است. این رویکرد تلاش دارد تا با تکیه بر روایتهای عینی، مخاطب را به درک عمیقتری از مسائل اجتماعی و امنیتی برساند.
تهدیدهای جانی و خیابانی دلسردم نمیکند
حسن علیزاده، تهیهکننده سه فصل متأخر «شوک» گفت: این روزها فصل ششم مستند «شوک» روی آنتن شبکه سه سیما میرود؛ من از فصل چهارم تهیهکننده این برنامه بودهام که فصل چهارم 10 قسمت و فصل پنجم 10 قسمت بود؛ فصل ششم 20 قسمت است و در کل 40 قسمت قرار است پخش شود. ماهیت برنامه و موضوعات «شوک» آگاهسازی شهروندان است و با فصول ابتدایی این برنامه تفاوت دارد.
وی ادامه داد: در مستند «شوک» بهجز اینکه جرم را نشان میدهیم، پیام و آگاهیبخشی را هم برای مخاطبان داریم، مثلاً زمانی که سرقت موبایل را نشان دادیم، در کنارش راهکار جلوگیری از سرقت را هم گفتیم. به این ترتیب که راهکارهایی چون چگونگی دست گرفتن موبایل و توجه به حرف زدن با این وسلیه در خیابان و مواردی از این دست را هم به بیننده نشان میدهیم تا از وقوع چنین جرمهایی تا حد ممکن جلوگیری شود.
این تهیهکننده درباره سابقه این برنامه عنوان کرد: نخستین فصل این برنامه در سال 1386 ساخته شد که تهیهکننده آن آقای شکیبا و مجریاش شاهین صمدپور بود. «شوک» در این سالها دچار وقفههای طولانی بوده است، چراکه موضوع اعتیاد در فصول اولیه حواشیای را ایجاد کرد که باعث وقفه شد. فصل چهارم در سال 1403 شروع شد و ما در این سه فصل به سراغ سرقتها، جرائم حقیقی و مجازی، مسائل اقتصادی چون فیشینگ، احتکار برنج و ... رفتهایم. اساساً موضوعاتی که جامعه نیاز دارد بداند و باید بداند، موردتوجه ماست. موضوعاتی که فراوانی بیشتری دارند و افراد بیشتری از جامعه را درگیر خود ساختهاند، مثلاً ما به موضوعاتی چون قتل شخصی و خانوادگی ورود نمیکنیم، اما اگر قتلی بر مبنای زورگیری و نوعی مشکل اجتماعی که دارای فراوانی است، رخ دهد، مورد بحث ماست. یا فیشینگ یکی از شیوههای جدید کلاهبرداری پرتکرار است که شهر کوچک و بزرگ و ... نمیشناسد و مصادیق فراوانی دارد.
علیزاده در توضیح دشواریهای تولید این برنامه گفت: دریافت پروندهها از نیروی انتظامی از چالش های ماست. بعد از آن هم مشکلاتی چون دسترسی به اطلاعات تکمیلی، همکاری کردن یا نکردن متهمان و مواردی از این دست را پیش رو داریم. اخیرا درگیر موضوع عملهای زیبایی بودیم که نه توسط پزشکان که توسط تکنسینها انجام گرفته و منجر به فوت و جراحات و ... شده است، اما پیداکردن و راضی به همکاری شدن افراد آسیبدیده اصلاً کار راحتی نبود.
وی ادامه داد: موضوعات را خود نیروی انتظامی و قوه قضائیه به ما ارائه میدهند؛ اما مسیر بعدی همکاری افراد آسیبدیده است. سازمان صداوسیما با این دو نهاد نامهنگاری کرده است و ما با آنها جلساتی را برگزار کردهایم و زمینه همکاری مشترک ما با این نهادها فراهم شده است.
این تهیهکننده با بیان اینکه وقتی وارد موضوعات حساس و امنیتی میشویم، قطعاً حساسیت نیروهای امنیتی و حتی ممیزی هم بیشتر میشود، چون خود نیروهای امنیتی مرتبط هم باید کار را تأیید کنند و سپس فیلم برای پخش میرود، گفت: امکان دارد که پروندهای باز باشد، درنتیجه ما باید طوری روایت خودمان را بیان کنیم که خللی به کار نیروهای امنیتی وارد نشود. ضمن اینکه خود شبکه هم ملاحظاتی دارد که باید رعایت شود. خودمان را مسئول میدانیم مستندی که پخش میشود، هم جنبه آگاهیبخشی داشته باشد و هم باعث اختلال در کار نیروهای امنیتی نشود.
وی یادآور شد: الحمدالله اقبال مخاطبان نسبت به برنامه «شوک» تا به امروز خوب بوده است. مخاطبان از موضوعات رضایت دارند. بهخصوص برنامهها و قسمتهایی که درباره کلاهبرداری از تلویزیون پخش شده، برای مردم جذاب و مفید بوده است.
این مستندساز با بیان اینکه در مواقع بحرانی خصوصا جنگ 12 روزه بااینکه شماری از گروهها از فعالیت دست کشیدند، گروه «شوک» با مدیریت بحرانی که صورت داد، توانست ابتدا اعضای گروه را کنار خود گرد آورد و سپس با تشکیل اتاق فکر و همافزایی مضاعف، خود را با تغییر و تحولات جامعه همراه کند، اظهار کرد: خوشبختانه مجموعه «شوک» جزو معدود برنامههای تلویزیون است که مخالف خودش را هم جذب کرده و این به معنی هماهنگی درست در تکتک عوامل تولید است. قطعاً انتخاب درست موضوعات در اتاق فکر گروه از مهمترین عوامل جذب مخاطب در برنامه بوده و قالب روایت تصویری هم در این اقبال بیتأثیر نبوده است.
علیزاده افزود: ما این روزها در حال تولید فصل ششم و پخش همزمان آن از شبکه سه هستیم؛ یعنی روال اینگونه است که در حین پخش، دو گروه در حال تولید هستند. تلاش داریم تا فصل هفتم را به سمت پروندههای قوه قضائیه (احتمالا بحث زورگیریهای خشن و آسیبهای پزشکی که کم هم نیستند) ببریم.
این مستندساز با اشاره به پیشامدهای خطرناک کارش گفت: در این کار تهدید هم شدهایم؛ متهمی داشتیم که به خاطر مواد مخدر گل زندانی و سپس آزاد شده بود و در خیابان ما را دید و بهواسطه برنامهای که در این زمینه ساخته بودیم، تهدیدمان کرد. یا متهمی از من شکایت کرد که تصویر او را در حین تولید مستند گرفتهام در صورتی که تصویر او حذف شده بود. متهم دیگری با چاقو من را در خیابان تهدید کرد و کم نبودهاند مواردی که چنین دردسرهایی را برایم رقم زدهاند.
وی افزود: این کار را دوست دارم. ترسی از تهدیدها و مشکلاتی شبیه به آن ندارم. این مسائل را باید به مردم نشان داد و آنان را نسبت به مشکلاتی که ممکن است با آن روبهرو شوند، آگاه کرد.
علیزاده تصریح کرد: یکی از مشکلاتی که گروه در زمان تولید این برنامه داشت، با توجه به گستردگی مخاطبان در نظر گرفتن حقوق شهروندی دو طرف موردنظر یعنی شاکی و متشاکی بود. به همین دلیل استفاده از نظریات کارشناسان و روانشناسهای متعدد سر لوحه کار ما بوده و همچنین استفاده از نظریات آنها در زمانهای متعدد باعث شده تا در این خصوص هم کمتر به مشکل بخوریم و هم درست و منطقی و دور از احساسات رفتار کنیم .در برخی مواقع، مجبور به بازسازی صحنه میشویم. این کار، مستند است، ولی مستند محض نیست؛ پس نگاه کارگردان هم در کار، هم در بازسازی صحنهها اعمال میشود.
این تهیهکننده درباره روال کار تولید هر قسمت «شوک» عنوان کرد: هر پروندهای را که از نیروی انتظامی میگیریم را مطالعه میکنیم و سپس خودم و کارگردان و گروه نویسندگان پژوهشهایی را در مورد آن موضوع خاص در یک هفته انجام میدهیم. هر پرونده کارشناس خودش را دارد؛ بر این اساس و به حسب موضوعات کارشناس آگاهی، پلیس فتا، قوه قضائیه و ... در کنار گروه به ما مشورت میدهند.
علیزاده در پاسخ به این سؤال که کدام موضوعات جذابیت بیشتری برای مخاطبان داشته است، گفت: سرقت مسلحانه، فیشینگ، زورگیریای که گوشواره خانمیبا قسمتی از گوشش کنده شده بود، سرقت خودرو و بحث اصالت در خرید و فروش خودرو ازجمله برنامههایی بود که بسیار مقبول مردم افتاد.
وی درباره تولید فصل هفتم خاطرنشان کرد: صحبتهایی شده است. روال اینگونه است که یکی دو ماه پس از «شوک» شش، فصل هفتم شروع به تولید خواهد شد. باید یادآوری کنم که شبکه سه همواره پای کار است و کار ما را راه میاندازد. بدون همراهی شبکه این برنامه اینگونه پیش نمیرفت.