مجموعهمستند تلویزیونی «آئینه عمر» به تهیهکنندگی صدرا صدوقی و کارگردانی رضا عباسی، روایتی از زندگی مشاهیر در قید حیات کشور است که تاکنون سه فصل از آن روانه آنتن شبکه چهار سیما شده است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، هرکدام از این استادان در عرصههای علمی، دانشگاهی، حوزوی، فرهنگی و هنری اثرگذاری اجتماعی درخورتوجهی داشتهاند و این مستندها، دستاوردهای علمی و ثمرات استمرار این چهرههای مانا و افتخارآفرین و فوقالعادگیهای وجودی، علمی و اندیشگانی آنها را به مخاطبان معرفی میکند. از این جهت میتوان مجموعهمستندهای تلویزیونی «آئینه عمر» را یکی از دستاوردهای دوره تحول دانست که با معرفی فرهیختگان از سراسر ایران اسلامی، در مسیر هویتمحوری و عدالتگستری در رسانه ملی گام برداشته است.
صدرا صدوقی، تهیهکننده این مستند معتقد است مهمترین و نخستین ویژگی این مستند تمرکز روی مفاخر معاصرمان است. وی در خصوص اهمیت تولید چنین مستندهایی درباره مشاهیر و سرآمدان ایرانی بیان کرد: ما تصمیم گرفتیم در خصوص مشاهیر و مفاخر علمی، فرهنگی و هنری در قید حیات فیلم بسازیم. معمولاً تجلیل از مفاخر کشور زمانی صورت میگیرد که این چهرهها دیگر در قید حیات نیستند و چنین رویکردی جزو آسیبهای ساحت فرهنگی، هنری و علمی، اجتماعی و… است. ما از ادامه چنین رویکردی پرهیز کردیم. به نظرم باید از مشاهیر و مفاخر تا زمانی که زنده هستند یاد کنیم، اما میبینیم که اندیشه، آثار، و تأثیرات آنها در سپهر علمیکشور معمولاً یا مورد کمتوجهی قرار میگیرد یا وقتی از جهان رخت میبندند، تازه به یاد آنها میافتیم و افسوس میخوریم کهای کاش کارهای بیشتری انجام داده بودیم.
صدوقی یادآوری کرد: تولید مستند زندگینامه و کارنامه افتخارات و قلههای رفیع فرهنگ و دانش ایران، رسالتی سترگ در پیوند نسل امروز با میراث غنی علمی و فرهنگی این مرزوبوم است. این آثار، افزون بر شناساندن مفاخر ملی به مخاطبان داخلی، در سطح جهانی نیز مجالی برای تبلور و نمایش ژرفای تمدن دیرپای ایرانزمین میآفرینند. چهرههای تابناکی چون ابنسینا، خیام، حافظ، فردوسی، فارابی، پرفسور حسابی و شهریار، نه صرفاً در حیطه مرزهای جغرافیایی، که در بیشتر کشورها مورد تکریم و احترام جهانی واقع شدهاند. ازاینرو، تولید محتوای فاخر که حیات و آفرینشهای این بزرگان را با بیانی شیوا و اثرگذار روایت کند، تکلیفی فرهنگی و رسالتی مهم به شمار میآید.
وی تصریح کرد: ما تلاش کردیم در مستند «آئینه عمر» بهصورت روشن آثار مکتوب و اثرگذاری علمی و اندوختههای یک اندیشمند و هنرمند را از زبان خودش به تصویر بکشیم. همچنین سعی کردیم تنوع استادانی را که در گفتوگوهای تکمیلی با ما همکاری داشتند بالا ببریم و از کسانی کمک بگیریم که در تراز چهره موردنظر مستند باشند. به همین منظور بیشتر سراغ استادان و مشاهیر یا شاگردان مطرح مفاخر سرشناس رفتیم. به نظرم این رویکرد میتواند موجب ارتقای امید و انگیزه در دل جوانانی باشد که مخاطب این مستند هستند.
صدوقی درباره ویژگیهای یک مستند باکیفیت در خصوص مفاخر اظهار کرد: وقتی قرار است در خصوص یکی از مفاخر اثری تولید کنیم، تبیین اندیشه و نحوه روایت، پیرنگ فیلمها و ماجرایی که شرح داده میشود از اهمیت زیادی برخوردار است. در مستند تلویزیونی «آیینه عمر» با پرداختن به وجوه کمتر پرداختهشده از هر شخصیتی توانستیم تمایزی بین این مستند با سایر تولیدات مشابه ایجاد کنیم. برخی دادهها درباره مفاخر کشور در کتابها و مقالات وجود دارد و دستیابی به این دست اطلاعات خیلی سخت نیست، اما فوقالعادگیهای وجودی، علمی و اندیشگانی مفاخر کشور میتواند یک مستند را جذابتر کند و ما نیز با همین رویکرد پیش رفتهایم.
وی یادآوری کرد: خوشبختانه «آئینه عمر» طی حدود سه سال توانسته با گروهی همراه شود که به نظرم موفق شده به گروهی مفاخرساز در قالب مستندهای تلویزیونی تبدیل شود و در فضای رسانهای رسمیکشور و فضای مجازی بین مخاطبان جایگاه خودش را پیدا کند. از بین قشر فرهیخته، دانشگاهی و حوزوی و حتی دانشآموزان دبیرستانی و مردم عادی مخاطبان متنوعی داریم. خوشبختانه به لحاظ روانشناختی و جامعهشناختی، علیرغم توجه ویژه مردم ایران به چهرههای مشهور در حوزه فرهنگ و هنر، مخاطبان هنوز هم عنایت ویژهای به مفاخر و اندیشمندان حوزههای مختلف امروز و گذشته کشور دارند و این نکته نشان میدهد که باید در معرفی سرآمدان حوزههای مختلف تلاش مضاعفی داشته باشیم.
صدوقی درباره مشکلات تولید مستند در خصوص مفاخر در قید حیات نیز توضیح داد: این کار سختیهای متعددی دارد. بهعنوان نمونه ما با استادانی مواجه هستیم که کهولت سن، معذوریتهای فرهنگی و اجتماعی دارند و… طبیعتاً برخی مشاهیر نیز درگیر گستره فعالیتهای علمی و پژوهشی بسیار عمیقی هستند و ازاینرو فرصت کافی برای همراهی با یک گروه مستندساز را ندارند. ضمن اینکه در مستندی که مدت هر قسمت آن یک ساعت هم نیست، فرصت کافی برای پرداختن به جهان اندیشه یک چهره را نداریم. البته ما خوشبختیم که مفاخر ما از ویژگیهای اخلاقی، معرفتی و علمیبسیار وسیعی برخوردارند، اما این پیچیدگیها کار را برایمان سخت میکند.