محسن پرویز، پزشک و نویسنده درباره نقش رسانه در ترویج کتابخوانی و تشویق مخاطبان به مطالعه با اشاره به اینکه رسانههای نوین و شبکههای اجتماعی در این دوره میتوانند برای تبلیغ کتاب و کتابخوانی به کار گرفته شوند، گفت: شبکههای اجتماعی آسیبهایی دارد و درعینحال فرصتهایی نیز ایجاد کرده است. این پدیده واقعیتی اجتنابناپذیر است و باید تلاش کنیم ابعاد تهدیدی ماجرا را کم و از فرصتها استفاده بهینه کنیم. این امر به فرهنگسازی و صرف هزینه مالی و غیرمالی نیاز دارد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این نویسنده با بیان اینکه صداوسیما در همه ادوار عملکرد یکدستی نسبت به ترویج کتاب و کتابخوانی نداشته است، عنوان کرد: رسانه ملی به نظرم هنوز پرنفوذترین رسانه است و میتوانیم از این بیشتر برای ترویج کتابخوانی استفاده کنیم. حدود ۱۸ سال پیش در جمع مدیران صداوسیما این نکته را بیان کردم که چرا در طراحی صحنه خانه شخصیتهای الگو و قهرمانان فیلم و سریال کتابخانه وجود ندارد؟ ابزارهای ترویج کتابخوانی الزاماً نباید مستقیم باشد. همه ارکان صداوسیما میتوانند با ظرفیتهایی که دارند به ترویج کتاب بپردازند و لازمه تحقق چنین امری، باور قلبی مدیران و برنامهسازان به تأثیر کتابخوانی در رشد فرهنگ جامعه است.
وی اضافه کرد: ما گاهی فکر میکنیم ترویج کتاب حتماً باید در یک نشست خبری انجام گیرد، اما یک مسابقه تلویزیونی یا برنامه گفتوگومحور نیز میتواند مروج کتاب باشد. اگر قرار است چهرههای سرشناسی را به برنامه تلویزیونی دعوت کنیم، میتوانیم از آنها بخواهیم آمادگی داشته باشند که درباره کتاب هم صحبت کنند.
پرویز یادآوری کرد: کتاب ورزش فکری و زمینهای برای سایر فعالیتهای فرهنگی است و نقش ورزش دوومیدانی را در عرصه فرهنگ دارد، ولی نمیتوان با توصیه از نویسنده درخواست کرد تا موضوعات خاصی را در اثرش برجسته کند. از سوی دیگر آنچه در پسزمینه تفکر نویسنده وجود دارد، در اثرش منعکس میشود. گاهی نویسندگان در زمینهای قلم میزنند که یا باور کافی به آن حوزه ندارند یا مسلط نیستند و نتیجه مطلوبی حاصل نمیشود. البته راهکارهایی برای بهبود و توانافزایی نویسندگان وجود دارد و در صورتی که این نقاط تقویت شود، میتوان انتظار آثار متعهدانهتری داشت.
نویسنده کتاب «زائران دیار زخم» با بیان اینکه در خصوص آثار قابل اقتباس نمیتوان حکم کلی صادر کرد، گفت: وقتی به گذشته نگاه میکنیم حتی آثاری که به نظر میرسید محتوای فکری ندارند مورد اقتباس علاقهمندان قرار گرفتهاند و نمیتوان آثار را برای اقتباس دستهبندی کرد. بهعنوان نمونه آثاری که در حوزه دفاع مقدس در ایران نوشته میشوند، گونهای ابداعی در ادبیاتاند که در جمهوری اسلامیپدید آمده و در سایر کشورها شاید به این شکل وجود نداشته باشد. این آثار با اینکه شاید در دسته رمانها نگنجند، اما قابلیت اقتباسی دارند و تنه به تنه رمان میزنند و میتوان فیلم و سریالهای ماندگاری از آنها تولید کرد. بهعنوان نمونه کتاب معروف «دا» یا «پایی که جا ماند» بهخوبی قابل اقتباس هستند.
وی متذکر شد: برخی داستانهای کودکان و نوجوانان پس از انقلاب نیز گنجینهای عظیم در حوزه ادبیات هستند و قابلیت تبدیل به فیلم و سریال را دارند، اما این آثار از دو جنبه مورد بیمهری قرار میگیرند؛ در مواردی ممکن است ایده اولیه از آن اثر ادبی ایجاد شود، ولی فیلمنامهنویس هیچ اشارهای به الهام و اقتباس از اثر ادبی نکند. گاهی هم این آثار مورد توجه قرار نمیگیرند و به دست فراموشی سپرده میشوند و فکر عمیق پشت اثر درک نمیشود. بعد فیلمنامهنویسان بدون توجه به چنین ذخایری از نقطه صفر دنبال ایده برای موضوعات مختلف میگردند. به نظرم این مسئله یک نقطه ضعف جدی است که هنوز برطرف نشده است.
نویسنده کتاب «عکسی در آیینه دلم» با اشاره به اینکه اگر مدیران ارشد رسانه ملی ترویج کتابخوانی را در اولویت کاری خود قرار دهند، نتایج مطلوبتری حاصل میشود، گفت: ارتقای سطح فرهنگ جامعه وظیفه صداوسیماست و باید بهعنوان یک مدرسه عمومی عمل کند و در عین حفظ جنبههای تفریحی و سرگرمی فرهنگ را توسعه دهد. اگر این نکته همواره موردتوجه مدیران باشد، بسیاری از مشکلات برطرف میشود و رسانه ملی کتابخوانی را ترویج میکند.
وی ضمن یادآوری این نکته که برای کتابخوان شدن افراد باید از کودکی و نوجوانی نسبت به این موضوع اقدام کرد، متذکر شد: اگر کتابخوانی به افتخار افراد تبدیل شود، همواره تلاش میکنند بخش مهمی از وقتشان را صرف مطالعه کنند. هماکنون نیز میبینیم برنامههای تلویزیونی به تشویق کودکونوجوان برای مطالعه ایدهپردازیهای خوبی دارند. کتابخوانی باید به افتخار افراد تبدیل شود. همه بخشهای رسانه ملی این قابلیت را دارند که با برجستهسازی کتاب و اخبار حوزه نشر در نوجوانان نسبت به این موضوع دغدغه ایجاد کنند. انجام دادن یک مصاحبه جذاب با نویسندگان، شاعران و ناشران و یا تولید مجموعههای نمایشی بازنمایی استفاده و درگیری کودکان و نوجوانان قصه با کتاب نیز میتواند مشوقی برای مخاطبان این سریالها باشد تا بیشتر به امر مطالعه بپردازند.