گویا صدای گرم و صمیمی او برای بسیاری از شنوندگان رادیو سلامت یادآور اطمینان و آرامش است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، محمد مطلب از گویندگان حرفهای و متعهد صداست؛ کسی که هم در برنامههای زنده شبانه هم در مسابقات و گفتوگوهای سریع و پویای رادیویی، شاخصه تسلط و تواضع را همزمان به همراه دارد. در این گفتوگوی صمیمانه با او، از ریشههای علاقهاش به گویندگی گرفته تا دغدغههایش در گویندگی تخصصی سلامت را مرور کردهایم.
با توجه به سابقه طولانی شما در عرصه رادیو، نخستین جرقه یا لحظهای که متوجه شدید گویندگی مسیر حرفهای شماست، چه بود؟
نخستین جرقه به برکت خدمت در دستگاه امام حسین(ع) در هیئت زنجیرزنی محلهمان خورد. از دوران راهنمایی نوحهخوان هیئت شدم. وسط نوحهخوانی گاهی با جمع حرف هم میزدم، مثلاً میگفتم؛ «ماشاءالله… اجر همه با سیدالشهدا… به یاد شهدا، آزادی زندانیان، شفای بیماران…» و مردم با شور پاسخ میدادند«یا حسین...» بعدها که بزرگتر شدم، گاهی در کنار نوحه، سخنرانی کوتاهی هم میکردم. همانجا بود که اطرافیان گفتند تو در حرف زدن و گویندگی استعداد داری. با ورود به دانشگاه اجرای مراسم مختلف را تجربه کردم و همانجا تصمیم گرفتم آزمون گویندگی بدهم. جرقه همه این مسیر برکت حضور در دستگاه سیدالشهدا بود، بیهیچ تعارفی.
از نگاه شما، مهمترین ویژگیهای صدای یک گوینده موفق چیست که میتواند آموختنی یا پرورشیافتنی باشد؟
نخستین ویژگی، جنس صدای خاص و متفاوت است که نعمت خدادادی است. بعدازآن، استعداد، تمرین و آموزش در پرورش صدا، بیان و اجرا اهمیت زیادی دارد. گام بعدی مطالعه، وسعت دانش عمومی، فضایل اخلاقی و اعتقادی است، بهویژه برای گویندگان رسانه ملی کشورمان. درنهایت، مداومت در مسیر سخت کسب تجربه و شاگردی در محضر بزرگان این عرصه اهمیت دارد. من همیشه به هنرجویان کلاسهای فن بیان میگویم «توانا بود هرکه تمرین کند.»
در اجرای برنامه زنده، بزرگترین مشکل معمولاً چه زمانی بروز میکند و شما چگونه آن را مدیریت میکنید؟
گوینده حرفهای باید در هر موقعیتی، بهویژه در بحران، با تبعیت کامل از تهیهکننده و گروه برنامهساز عمل کند. اگر اشتباهی روی آنتن رخ دهد، مثلاً تاریخ یا مناسبتی اشتباه خوانده شود، گوینده موظف است صادقانه از مخاطب عذرخواهی کند، بدون اینکه تقصیر را گردن نویسنده بیندازد. وقتی گوینده جوانمردانه اشتباه را گردن میگیرد، مخاطب او را میپذیرد و حتی محبتش به او بیشتر میشود. این واکنش نشان امین بودن صدای رادیوست. پشتصحنه هم تهیهکننده و نویسندگان از این فداکاری انرژی میگیرند.
کار در رادیو سلامت چه تفاوتی با شبکههای عمومی دارد؟
فضای شبکههای تخصصی، رسمیتر و جدیتر است. اجرای کوچهبازاری یا طنزگونه در آن جایی ندارد. در رادیو سلامت باید از زبان معیار محاوره، اما مؤدبانه استفاده کرد، نه خیلی رسمی و نه کاملاً صمیمی. یک گوینده حرفهای باید در فضاهای مختلف برنامهسازی آموزش دیده باشد تا بتواند در هر مأموریتی نحوه اجرای خود را درست تنظیم کند.
وقتی با مفاهیم پزشکی و سلامت سروکار دارید که دقت در واژهها بسیار مهم است، چه تمهیداتی دارید؟
قرار نیست گوینده رادیو سلامت حتماً پزشک باشد، اما گوینده باید مطالعه کافی پیش از برنامه، هماهنگی با تهیهکننده و مشورت با نویسنده را جدی بگیرد. خودخواهی و بداههگویی بیجا در چنین برنامههایی اصلاً جایز نیست. اصل ماجرا این است که گوینده در خدمت برنامه باشد، نه بالعکس.
چگونه میتوان مفاهیم علمی را ساده و جذاب منتقل کرد؟
با صدق گفتار، زبان ساده و رعایت حیا و تواضع. استفاده از زبان معیار محاورهای و پرهیز از بداههگوییهای غیرعلمی و درعینحال مشورت مداوم با سردبیر و تهیهکننده پیش از طرح مطالب تخصصی. همین سه اصل باعث اعتماد مخاطب میشود.
درحال حاضر اجرای چه برنامههایی را در رادیو سلامت بر عهده دارید و جذابیتشان از دید شما چیست؟
اکنون اجرای دو برنامه اصلی را در رادیو سلامت بر عهده دارم؛ برنامه زنده شبانه «پشت پلک صبح» که هر نیمهشب پخش میشود و هفتهای یک شب اجرای آن با من است. هرچند زمان پخش نیمهشب است، اما مجری باید نهایت انرژی و نشاط را منتقل کند، بهویژه به مخاطبانی که در شیفت شب کار میکنند. «بازینت» نیز مسابقه زنده پرانرژی و هیجانی است که عصرها بهصورت هفتگی روی آنتن میرود. ضرباهنگ اجرا باید بسیار تند و پرتحرک باشد، اما همچنان استانداردهای رادیویی مانند تلفظ صحیح و پرهیز از شتاب رعایت شود. تصور کنید در نیم ساعت، ۱۸ سؤال سلامت باید مطرح و پاسخها خوانده شود؛ این کار، تمرکز، سرعت و هماهنگی فوقالعادهای میان تهیهکننده و مجری میطلبد.
با ظهور پادکستها و رسانههای صوتی جدید جایگاه رادیو را چگونه میبینید؟
رادیو هنوز رسانهای ساده، صادق، همیشه در دسترس و بیادعاست. مردم همچنان به آن عشق میورزند. جالب است بسیاری، وقتی میفهمند گوینده رادیو هستم، با احترام و علاقه واکنش نشان میدهند. در رادیو سلامت، رضایت مخاطبان بسیار بالاست.
اگر بخواهید به جوانان علاقهمند به گویندگی رادیویی، بهویژه در حوزههای تخصصی، یک توصیه بکنید، چیست؟
گویندگی و مجریگری دو مقوله جدا هستند. گوینده باید اولازهمه، نعمت صدای خاص و خوشطنین داشته باشد، بعد آموزش ببیند، مطالعه کند، سخت بکوشد و اخلاق حرفهای را رعایت کند. در کنار آن باید روحیه انسانی، دینی و اجتماعی قوی داشته باشد. گویندهای موفق است که صدا و دلش هر دو با مردم یکی باشد.