تهیهکننده مجموعه مستند «آئینه عمر»، درخصوص ویژگیهای این اثر بیان کرد: در مجموعهمستندهای «آئینه عمر» چند فوقالعادگی مهم وجود دارد. مهمترین و نخستین ویژگی اینکه، روی مفاخری که از دنیا رفتهاند تمرکز نکردهایم.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، صدرا صدوقی افزود: ما تصمیم گرفتیم درخصوص مشاهیر و مفاخر علمی، فرهنگی و هنریِ در قید حیات مستند بسازیم. معمولاً تجلیل از مفاخر کشور زمانی صورت میگیرد که این چهرهها دیگر در قید حیات نیستند و چنین رویکردی جزو آسیبهای ساحت فرهنگی، هنری و علمی، اجتماعی و… است و ما از ادامه چنین رویکردی پرهیز کردیم.
صدوقی ادامه داد: به نظرم باید از مشاهیر و مفاخر تا زمانی که زنده هستند یاد کنیم، اما میبینیم که اندیشه، آثار و تأثیر آنها در سپهر علمیکشور معمولاً یا مورد کمتوجهی قرار میگیرد یا وقتی از جهان رخت برمیبندند، تازه به یاد آنها میافتیم و افسوس میخوریم که ایکاش کارهای بیشتری کرده بودیم.
وی تصریح کرد: ما تلاش کردیم در مستند «آئینه عمر» بهصورت روشن، آثار مکتوب و تأثیرات علمی و اندوختههای یک اندیشمند و هنرمند را از زبان خودش به تصویر بکشیم. همچنین سعی کردیم تنوع استادانی را که در گفتوگوهای تکمیلی با ما همکاری داشتند بالا ببریم و از کسانی کمک بگیریم که در تراز چهره موردنظرِ مستند باشند، به همین منظور بیشتر به سراغ استادان و مشاهیر یا شاگردان مطرح مفاخر سرشناس رفتیم.
صدوقی ادامه داد: وقتی قرار باشد درخصوص یکی از مفاخر اثری تولید کنیم، تبیین اندیشه و نحوه روایت، پیرنگ مستندها و ماجرایی که شرح داده میشود از اهمیت زیادی برخوردار است. در مستند تلویزیونی «آئینه عمر» با پرداختن به وجوه کمتر پرداخته شده از هر شخصیتی توانستیم تمایزی بین این مستند با سایر تولیدات مشابه ایجاد کنیم. برخی دادهها درباره مفاخر کشور در کتابها و مقالات وجود دارد و دستیابی به این دست اطلاعات خیلی سخت نیست، اما فوق العادگیهای وجودی، علمی و اندیشگانی مفاخر کشور میتواند یک مستند را جذابتر کند و ما نیز با همین رویکرد پیش رفتهایم.
وی یادآوری کرد: ما ارتباط قوی و مناسبی با اهالی فرهنگ، هنر و علم برقرار کردهایم و بسته رسانهای خوبی هم داریم که شامل بازنشر منظم و نماهنگ مجموعه است. تقریباً برای هر فیلم مستندمان بین هفت تا ۱۲ گفتوگو در رسانههای مکتوب و برخط داریم و در فضای مجازی و پیامرسانهای گوناگون نیز بریدههای مستند گردش خوبی دارد. مستند «آئینه عمر» در فضای رسانهای رسمیکشور و فضای مجازی توانسته بین مخاطبان جایگاه خودش را پیدا کند و از بین قشر فرهیخته، دانشگاهی و حوزوی و حتی دانشآموزان دبیرستانی و مردم عادی مخاطبان متنوعی داریم.
توجه مردم به مفاخر و اندیشمندان
این مستندساز یادآوری کرد: به لحاظ روانشناختی و جامعهشناختی، در کنار توجه ویژه مردم ایران به چهرههای مشهور در حوزه فرهنگ و هنر، هنوز هم عنایت ویژهای به مفاخر و اندیشمندان امروز و گذشته کشور دارند.
صدوقی درباره مشکلات تولید مستند مربوط به مفاخر در قید حیات نیز توضیح داد: این کار سختیهای متعددی دارد. بهعنوان نمونه ما با استادانی مواجه هستیم که کهولت سن، معذوریتهای فرهنگی و اجتماعی دارند و… طبیعتاً برخی مشاهیر نیز درگیر گستره فعالیتهای علمی و پژوهشی بسیار عمیقی هستند و ازاینرو فرصت کافی برای همراهی با یک گروه مستندساز را ندارند. ضمن اینکه در مستندی که مدت هر قسمت آن یک ساعت هم نیست، فرصت کافی برای پرداختن به جهان اندیشه یک چهره را نداریم. البته ما خوشبخت هستیم که مفاخر ما از ویژگیهای اخلاقی، معرفتی و علمیبسیار وسیعی برخوردارند، اما این پیچیدگیها کار را برایمان سخت میکند.
تهیهکننده مستند «آئینه عمر» تأکید کرد: ما هرچه پیش میرویم در قالبی که برای مستند انتخاب کردهایم پیشرفت میکنیم. به نظرم در هر قسمت نسبت به قسمت قبلی خلاقیتهایی وجود دارد. گاهی استادان آرشیو ضعیفی دارند. بهعنوان مثال، یکی از چهرههای ماندگار آرشیو عکسی داشته که یک فردی آن را برده و دیگر بازنگردانده است. حتی برخی استادان آثارشان را قرض دادهاند و از دست رفته است. ما تلاش کردیم آرشیوهایی از مفاخر در مستند ارائه کنیم که تازگی داشته باشند. اگر کسی فیلمها را تماشا کند حتماً میبیند که عکسها و اسنادی در فیلم توسط استادان عرضه میشود که اکثرشان تازگی دارند و ما از اینترنت و فضای مجازی آنها را جمعآوری نکردهایم، بلکه آرشیوها زنده و تازه هستند.