با تهیه‌کننده برنامه «پاورقی» شبکه دو سیما گفت‌وگو کردیم

هرچند هدف نخست طنز، ایجاد نشاط و خوشی در مخاطب است، در پشت آن اهداف دیگری مثل رساندن پند آموزنده، یادآوری و نقد یک رویکرد یا نگاه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نهفته است.

به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این اتفاق که برنامه‌ای مانند «پاورقی» با بیش از 700 قسمت از سال 1401 تاکنون به‌عنوان یک برنامه طنز سیاسی - اجتماعی همچنان یکی از تولیدات پربیننده شبکه دو سیما باشد اتفاقی درخور تأمل است. برنامه‌ای ساده و جمع‌و‌جور که با اجرای محمدرضا شهبازی شنبه تا چهارشنبه ساعت 20:00 روی آنتن شبکه دو می‌رود، به‌ گفته دست‌اندرکارانش تلاش می‌کند بدون پیچیدگی‌های شکلی و زبانی، اخبار و اتفاقات روز را مرور کند. فصل دوم این برنامه به کارگردانی و تهیه‌کنندگی‌ مهراد نجفی و با سردبیری و نویسندگی محمدامین میمندیان روی آنتن می‌رود. «پاورقی» در فضای ملتهب پاییز سال 1401 که شبکه‌های معاند آرایش جنگی داشتند و نفرت و دروغ‌پراکنی این بنگاه‌های خبری بی‌امان در جریان بود، روی آنتن رسانه ملی رفت و با استفاده از زبان طنز، در پی نمایان کردن لایه‌های پشت پرده اخبار و افراد بود. این برنامه از استانداردهای لازم و ضرباهنگی مناسب برخوردار بوده و توانسته است تأثیرش را بر جامعه بگذارد و البته موافقان و مخالفان خود را هر بار پای تلویزیون بنشاند.

 آگاهی‌بخشی به مخاطب عام

مهراد نجفی که از سال 1403 تهیه‌کنندگی «پاورقی» را برعهده دارد، براین باور است که این برنامه طنز سیاسی با هدف تقویت سواد رسانه‌ای مخاطبان شکل گرفته و اگر تا به امروز توانسته آمار مخاطبانش را در تلوبیون به بیش از 15 میلیون بازدید برساند به دلیل صراحت و سادگی در بیانی است که در برنامه دیده می‌شود.
نجفی که کارش را با نویسندگی برنامه گفت‌وگومحور «رو در رو» و سردبیری «جهان‌آرا» در شبکه افق آغاز کرده است و کارگردانی مجموعه‌مستند «دورتر» با موضوع واقعیت‌نگاری زندگی در غرب را در کارنامه خود دارد، درخصوص «پاورقی» گفت: این برنامه در زمانی روی آنتن رفت که نمونه مشابهی نداشت و هنوز پرداخت طنازانه به موضوعات سیاسی روز باب نشده ‌بود. هرچند «پاورقی» در گذر این سال‌ها اکنون به پختگی و انسجام بیشتری رسیده است و با نگاه تبیینی موضوعات مشخصی را دنبال می‌کند، اما از بدو پخش به دلیل زبان طنزآمیز و اجرای محمدرضا شهبازی و درون‌مایه قوی تحریریه توانست بیش از انتظار موردتوجه قرار بگیرد.

نگاه تبیینی به موضوعات روز

سردبیر مستند «ابراهیم» با اشاره به نیاز رسانه ملی به تولیدات تبیین‌گر یادآوری کرد: «پاورقی» نه‌تنها به تبیین موضوعات روز و رصد اخبار گوناگون رسانه‌ها می‌پردازد، بلکه با اعتمادبه‌نفس از نگاه ملی و میهنی و دستاوردهای کشور دفاع می‌کند و نوک پیکان طنزش را در مقابل خودتحقیرگران و غرب‌زده‌ها گرفته است. تهیه‌کننده «پاورقی» با اشاره به نگاه تبیینی این برنامه به موضوعاتی مانند مهاجرت، تاریخ استعمار و خاندان پهلوی عنوان کرد: سال گذشته با انتخاب بخش «پاورقی تاریخ»، تجربه‌ای را در دهه فجر رقم زدیم تا رویدادهای قبل از انقلاب را تبیین کنیم. همان زمان متوجه شدیم که چقدر مباحث قابل‌گفتن وجود دارد که شاید برای خیلی از مخاطبان خصوصاً نسل امروز گفته نشده است و به این نتیجه رسیدیم که باید کامل توضیح بدهیم. به همین دلیل بخش «پاورقی تاریخ» را اضافه کردیم تا برخی مسائل تاریخی را به شکل مفصل بیان کنیم.

باغ اروپا و لکه آمریکا

نجفی که پیش‌ازاین در مجموعه‌مستند «دورتر» سراغ روایتی صریح، واقع‌نگار و متفاوت از زندگی اجتماعی در غرب و کشورهای مختلف جهان و واقعیت‌های زندگی مهاجران رفته بود، این بار در «پاورقی» آن را به شکل گسترده‌تر دنبال کرده است. وی دراین‌باره افزود: ما لایه‌های پشت‌پرده زندگی در غرب و واقعیت موجود در آمریکا را که برای مخاطبان به شکل دیگری منعکس شده، در گزاره باغ اروپا و لکه آمریکا که کلیدواژه‌های این برنامه است نمایان می‌کنیم و تلاش داریم مخاطبان به این درک برسند که اخبار فضای مجازی تا چه میزان سندیت دارد و تا چه اندازه صحت ندارد.
نجفی با بیان اینکه خط قرمز ما درباره آدم‌ها منافع ملی و اقتدار و حاکمیت ارضی کشورمان است، گفت: شاید ما تنها برنامه‌ای باشیم که رویکرد تدافعی نداشته باشد، اما نسبت به تمدن ایران و جمهوری اسلامی‌با کسی تعارف نداریم و با صراحت با هر فردی که به این موضوع گوشه چشمی داشته باشد، برخورد طنزآمیز می‌کنیم. وی تأکید کرد: هدف ما روشنگری مخاطب با نگاه طنز است و با صراحتی که هم در موضوع و هم در لحن و اجرا داریم حرفمان را بی‌رودربایستی می‌زنیم. وقتی از مفسد اقتصادی می‌گوییم، خطابمان هم به مسئولان و هم به افراد رانت‌خوارِ فربه شده داخلی است و فکر می‌کنم همین صراحت سبب شده عده‌ای حتی اگر ما را دوست ندارند باز هم پای برنامه بنشینند و دنبال کنند.

دکور و اجرای ساده

وی درخصوص دکور برنامه گفت: دکور و شیوه اجرای برنامه «پاورقی» در فضایی ساده رقم خورده است. در دوره قبل محتوای دکور نمایی از شهر بود و اکنون کتابخانه است که تطابق بیشتری با موضوعات برنامه ازجمله رویکرد تاریخ‌محور برنامه دارد.
تهیه‌کننده «پاورقی» دلیل این سادگی را در نگاه روزنامه‌نگاری و طنز مطبوعاتی برنامه دانست و افزود: ما نمی‌خواستیم خیلی پیچیدگی‌های شکلی، نمایشی یا بخش‌های مختلف در برنامه داشته‌ باشیم و بیشتر تمرکزمان روی اجرا و ساده حرف‌زدن بود.
نجفی با اشاره به نحوه اجرای محمدرضا شهبازی در قامت مجری برنامه گفت: شهبازی خود دستی در کار طنز دارد و در گروه تحریریه و نویسندگان این برنامه هم حاضر است. سوای آن بهره‌گیری از تجربیاتش به محتوای برنامه کمک کرده است.
وی ادامه داد: به‌دوراز اغراق، شهبازی کاملاً به موضوعات روز اشراف دارد و اهل مطالعه است. تازه‌های بازار نشر را دنبال می‌کند و معمولاً مرجعش کتاب‌هایی است که مطالعه کرده. او همراه گروه تحریریه موضوعات را رصد و دنبال می‌کند؛ درواقع به کاری که می‌کند عمیقاً باور دارد و به همین دلیل نسبت به تک‌تک کلماتی که می‌گوید، آگاه است.

تحریریه فعال

تهیه‌کننده «پاورقی» درخصوص گروه تحریریه برنامه گفت: گروه نویسندگان برنامه پیوسته فضای رسانه‌های مکتوب، مجازی، شبکه‌های معاند و خارجی و... را رصد می‌کنند و مباحثی را که روی آنتن می‌رود از میان تعداد زیادی موضوعِ به اشتراک گذاشته شده انتخاب می‌کنند.
نجفی در پایان به استقبال مخاطبان که نمودش در صدها پیام صوتی در واحد (۱۶۲) امور ارتباط با مخاطبان و تلوبیون دیده می‌شود، اشاره کرد و افزود: این برنامه در طول هفته تعداد قابل‌قبولی تماس تلفنی دریافت می‌کند و در فضای مجازی نیز مخاطبان به‌صورت خودجوش بخش‌هایی از برنامه را به اشتراک می‌گذارند که بازدیدهای خوبی هم می‌گیرد. برنامه به‌خاطر هویت و ساختاری که دارد، تکلیفش با مخاطب مشخص است و موافقان و مخالفانشان را روی آنتن راضی نگه داشته است.