شب نخست چهلویکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، در ویژهبرنامه «پنجگاه» رادیو فرهنگ، با نگاهی تحلیلی و میدانی به اجراها، سیاستگذاریها و دغدغههای موسیقی ایران همراه شد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، حمیرا فراتی، گزارشگر برنامه «پنجگاه»، در برنامه زنده از تالار وحدت، آغاز رسمی چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر را اعلام کرد؛ جشنوارهای که از ۲۰ بهمن آغاز شده و تا ۲۶ بهمن ادامه دارد و اجراهای آن در تالارها و سالنهای مختلف تهران در حال برگزاری است.
در نخستین شب، ارکستر صداوسیما با اجرای موسیقی دستگاهی، به رهبری کامران همتپور، روی صحنه تالار وحدت رفت. همتپور که همزمان رهبری ارکستر و نوازندگی ساز را بر عهده داشت، درباره این اجرا به فراتی که با وی گفتوگو میکرد توضیح داد: قطعاتی در دستگاه شور و آوازهای ابوعطا و بیات اصفهان انتخاب شدهاند؛ آثاری آشنا برای گوش مخاطب، با آواز استاد حسن شاعری و همراهی گروهی هشتنفره از نوازندگان.
دغدغه موسیقی اصیل؛ فراتر از جشنوارهها
کامران همتپور در گفتوگو با «پنجگاه» با تأکید بر جایگاه موسیقی ایرانی، از کمبود حمایت مستمر از موسیقی سنتی و نواحی انتقاد کرد و گفت: موسیقی نباید صرفاً به جشنوارهها محدود شود. او تأکید کرد که هنرمندان، بهویژه در حوزه موسیقی نواحی، نیازمند حضور مداوم روی صحنه هستند؛ چرا که با از دست رفتن هر هنرمند، بخشی از میراث شنیداری کشور بدون جایگزین از میان میرود.
وی با اشاره به استقبال گسترده از موسیقی نواحی ایران در خارج از کشور، خواستار همراهی رسانهها، بهویژه رادیو و تلویزیون، برای معرفی عمیقتر موسیقی اصیل ایرانی به کودکان، نوجوانان و عموم مردم شد و تأکید کرد که موسیقی پاپ، برخلاف موسیقی ریشهدار ایرانی، نیازمند حمایت ساختاری نیست.
جشنواره فجر و مسئولیت اجتماعی؛ «تماشاگران امید»
در ادامه برنامه، بابک رضایی، مدیرکل دفتر امور موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در گفتوگو با «پنجگاه» به تشریح رویکردهای جشنواره پرداخت. او با اشاره به دشواریهای برگزاری جشنواره، حضور متنوع گروهها و هنرمندان را معنادار دانست و از اجرای طرح «تماشاگران امید» بهعنوان یکی از جلوههای مسئولیت اجتماعی جشنواره نام برد.
به گفته رضایی، این طرح با هدف میزبانی از توانیابان و افراد دارای معلولیت، برای نخستین بار در حوزه موسیقی و در قالب جشنواره فجر اجرا شده و سالنهای اجرا در شبهای جشنواره میزبان این گروهها هستند؛ اقدامیکه میتواند به تداوم عدالت فرهنگی در رویدادهای هنری منجر شود.
توجه ویژه به موسیقی کودک و آموزش
مدیرکل دفتر موسیقی همچنین از تمرکز ویژه جشنواره امسال بر موسیقی کودک خبر داد. به گفته او، اجراهای ویژه کودکان در سالن سوره و در نوبت صبح، با حضور دانشآموزان تهرانی برگزار شده و با شور و مشارکت بالای کودکان همراه بوده است.
رضایی هدف این بخش را آشنایی کودکان با موسیقی علمی، اصول فنی و موسیقی اصیل ایرانی دانست و تأکید کرد که در سالهای گذشته، موسیقی رسانهای کودکان بیشتر به سمت موسیقی پاپ سوق پیدا کرده است.
او با اشاره به «سند ملی موسیقی» و مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، از نبود منع قانونی برای نمایش ساز در رسانه ملی سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که زمینه برای پخش اجراهای موسیقی ایرانی از تلویزیون بیش از پیش فراهم شود. همچنین، هماهنگی با وزارت آموزش و پرورش برای گنجاندن آموزش موسیقی بهعنوان یک اصل تربیتی، از دیگر محورهای مورد تأکید رضایی بود.
سیاستگذاری جشنواره؛ تمرکز بر اجرا
در بخش دیگری از برنامه، آرش امینی، دبیر چهلویکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، درباره رویکردهای این دوره توضیح داد؛ او با اشاره به عنوان بینالمللی جشنواره، گفت در این دوره تلاش شده تمرکز اصلی بر کیفیت اجراها باشد و برخی بخشهای جانبی کاهش یابد تا توجه بیشتری به صحنه و مخاطب معطوف شود.
امینی همچنین از توجه به نسل جدید، احترام به پیشکسوتان موسیقی و یادکرد از هنرمندان درگذشته بهعنوان سرمایههای فرهنگی کشور یاد کرد و روند چندماهه برنامهریزی، فراخوان و انتخاب گروهها را تشریح کرد؛ فرآیندی که از تابستان آغاز شده و با مشارکت هیئت انتخاب و شورای سیاستگذاری به مرحله اجرا رسیده است.
تحلیل جشنواره از نگاه کارشناس موسیقی
امیر شهابی، کارشناس موسیقی، نیز در گفتوگو با شهاب شهرزاد، جشنواره موسیقی فجر را فرصتی برای بازخوانی سیاستهای موسیقی کشور دانست. او با اشاره به عنوان «بینالمللی» جشنواره، بر لزوم تعریف دقیقتر این بخش و پرهیز از حضور صرفاً اسمی گروههای خارجی تأکید کرد و گفت: کیفیت اجراها و هویت موسیقایی، باید اولویت اصلی جشنواره باشد.
اعلام برنامههای روز اول جشنواره
در بخش خبری «پنجگاه»، برنامههای روز نخست جشنواره نیز اعلام شد؛ از جمله اجراها در تالار رودکی، تالار سوره با محور موسیقی کودک و نوجوان، فرهنگسرای بهمن و اریکه ایرانیان. در این گزارش تأکید شد که سبد شنیداری جشنواره امسال متنوع است و موسیقی کودک، موسیقی نواحی و موسیقی دستگاهی، حضور پررنگی در آن دارند.
گفتنی است، ویژهبرنامه «پنجگاه» رادیو فرهنگ، در شب نخست جشنواره موسیقی فجر، ساعت 22:00، به تهیهکنندگی یلدا احتشامی، کارشناسی امیر شهابی، اجرای شهاب شهرزاد با ترکیب گزارش میدانی، گفتوگوهای تحلیلی و پخش صدای زنده سالن، روایتی جامع از حالوهوای جشنواره ارائه داد؛ روایتی که از اجراهای صحنهای فراتر رفت و به دغدغههای بنیادین موسیقی ایران، آموزش، رسانه و مسئولیت اجتماعی پرداخت.