«شور واژهها» تلاشی است برای ثبت و ماندگار کردن بخشی از مهمترین لحظات عاطفی و حماسی این سالها؛ لحظاتی که در دل جنگ تحمیلی سوم، شعر و نوحه از قالب یک اثر هنری صرف خارج شد و به زبان مشترک مردم، همدلی و مقاومت بدل گشت.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، در این گفتوگو، علیرضا کرمی، تهیهکننده و کارگردان برنامه «شور واژهها»، از چرایی و چگونگی شکلگیری این مجموعه، ملاکهای گزینش شعرها و نوحهها، نقش شاعران آیینی در روایت حماسه و ضرورت ایجاد یک آرشیو شفاهی از این آثار سخن میگوید؛ آرشیوی که قرار است پیوند امروز را با حافظه تاریخی و فرهنگی فردا محکمتر کند.
آرشیو شفاهی شعر و نوحه
علیرضا کرمی، تهیهکننده و کارگردان برنامه «شور واژهها» درباره این برنامه که در ۱۲ قسمت تولید شده و روزهای زوج روی آنتن شبکه نسیم میرود، گفت: ایده «شور واژهها» در مجمع شاعران اهلبیت (علیهمالسلام) و از جایی شکل گرفت که طی جنگ رمضان، موجی از اشعار و نوحههای حماسی بین مردم دستبهدست میشد و عملاً تکرار این اشعار تبدیل به بخشی از فضای عمومی جامعه شده بود.
وی ادامه داد: نفوذ این اشعار و قدرت تأثیرگذاریشان در زمانی که مردم بیش از هر زمان نیاز به یادآوری غرور و افتخار ملی و میهنی داشتند، ما را به سمت تولید این اثر سوق داد، چراکه احساس کردیم این آثار، علاوهبر بار عاطفی و هنری، یک ظرفیت فرهنگی قدرتمند هم دارند که کمتر درباره خاستگاه و پشتصحنهشان صحبت شده است. بر همین اساس، پیشنهاد تولید برنامهای گفتوگومحور که روایتمحور و ثبتکننده این لحظات تاریخی باشد، به شبکه نسیم مطرح شد. در همان مرحله پیشتولید، ابتدا مجموعهای از آثار شاخص جمعآوری شد، سپس به سراغ خالقان آنها رفتیم و ساختار گفتوگوها و بخشهای مکمل برنامه طراحی شد.
ضرورت ثبت لحظهها و روایت خالقان آثار حماسی
این تهیهکننده هدف اصلی برنامه را ثبت و روایت یک بخش مهم از ادبیات معاصر حماسی دانست و افزود: ما با آثاری روبهرو بودیم که در دل یک رویداد بزرگ خلق شده، بین مردم جریان یافته بودند. هم میخواستیم پشتصحنه شکلگیری این شعرها و نوحهها را بشنویم، هم نقش آنها در شکلدادن به احساس جمعی و همبستگی اجتماعی را برجسته کنیم. در یک جمله، «شور واژهها» تلاشی برای ثبت لحظه، گفتوگو با صاحبان خلاقیت و انتقال یک حس مشترک انسانی بود.
کرمیبه بخشهای این برنامه اشاره کرد و عنوان کرد: بخش اصلی برنامه گفتوگو با شاعر است و پس از آن با مرور بخشی از آثار شاخص مهمان، روایت زمینه شکلگیری شعرها یا نوحهها را دنبال میکنیم و با پخش بخشهایی از اجراهای مردمی یا اجرای چهرههای شناخته شده، تحلیل کوتاهی از جایگاه آن اثر در جریان رسانهای جامعه ارائه میدهیم که ترکیب این بخشها کمک میکند برنامه هم مستند باشد، هم با گفتوگوی صمیمی آمیخته شود و هم بخشی از یک روایت بزرگتر را در بربگیرد.
تهیه کننده «با قافله عشق» و «دنیای کودکانه»، یادآور شد: از روزهای آغازین نبرد، مردم در میدان حضور دارند و این حضور نیازمند تولید محتوای حماسی بود که شاعران ما بهخوبی این وظیفه را بر عهده گرفتند.
وی که پیش از این در این حوزه برنامههایی نظیر «کتیبههای اشک»، «نغمه عشاق» و «سوگواره» را تهیهکرده، با اشاره به ماهیت اشعار انتخاب شده عنوان کرد: بسیاری از این آثار در قالب ترانه و سرود اجرا شدهاند، اما ما از این جهت آنها را مداحی مینامیم که توسط شاعران آیینی سروده شدهاند.
آثار مغفول مانده در این جنگ
این مستندساز درخصوص معیارهای انتخاب اشعار و مداحیها متذکر شد: چند معیار اصلی برای این انتخابها داشتیم که مهمترین آنها فراگیر بودن بین مردم و شنیده شدن در تجمعها، کیفیت هنری و قدرت تصویرسازی، ارتباط مستقیم با موضوع جنگ رمضان و فضای احساسی آن، زبان محترمانه، همدلانه و غیرتنشزا بود.
کرمی افزود: مهمانان از طیفهای مختلف شعری انتخاب شدهاند؛ از چهرههای شناختهشده تا هنرمندان جدیدی که آثارشان در این دوره فراگیر شد. سعی کردیم هر فردی اثری داشته که در جامعه طنین انداخته، امکان حضور پیدا کند.
این مستندساز بر حس و حال معنوی شاعران حماسیسرا تأکید کرد و افزود: شاعران آیینی نگاه متفاوتی به اطراف دارند و با نگاهی متفاوت به اثرگذاری شعرشان میاندیشند و اکنون سرودن برای میهن به بخشی از رسالت مذهبی این شاعران بدل شده است.
کرمی تأکید کرد که این برنامه بهنوعی آرشیو شفاهی شعر و نوحه در این مقطع تاریخی است؛ گفتوگو با خالقان اثر باعث میشود نسلهای بعدی نیز روایت دقیقتری از آن داشته باشند. رسانه به این ماندگاری عمق میدهد.
کرمیبا اشاره به ماندگاری این سرودهها در حافظه تاریخی ملت ایران گفت: همانطور که در دوران هشتساله دفاع مقدس، نوای حاج صادق آهنگران شوروهیجان لازم را در مردم ایجاد میکرد و ماندگار شد، سرودههای امروز نیز به دلیل پیوند با احساسات ملی و مذهبی مردم در یادها خواهند ماند.
این تهیهکننده با اشاره به آثار مغفول مانده در این جنگ که میتوانست سهم مهمی در نگاه رسانهای مردم داشته باشد، عنوان کرد: به بخشهایی از روایتهای انسانی و تجربههای مردمی هنوز کمتر پرداخته شده است. به نظرم پرداختن به ابعاد عاطفی، همبستگی اجتماعی و روایتهای کمتر شنیده شده میتواند فضای رسانهای را غنیتر کند.