نسخه دوبلهشده فیلم و سریال یا مستندهای جدید جهان هنوز هم از پرطرفدارترین آثاریاند که روی آنتن شبکههای مختلف تلویزیونی میروند. دوبله بسیاری از این آثار توسط صداهای خاص، آشنا و ماندگار یکی ازفعالیتهای مهم واحد دوبلاژ سیماست.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، در کنار دوبله آثار سینمایی و تلویزیونی، شناسایی و معرفی هنرمندان جوانی که علاقهمند به حوزه دوبلاژ هستند و پس از عضویت در انجمن گویندگان و سرپرستان گفتار فیلم یا انجمن دوبلاژ در واحد دوبلاژ سازمان فعالیت میکنند هم بهطور مستمر اتفاق میافتد و این مسیر جزو اهداف و برنامهریزیهای بخش دوبلاژ سیماست. با گذر از روزهای پرالتهاب دفاع مقدس سوم و با نگاهی به افق پیش روی این واحد به سراغ مدیر واحد دوبلاژ سازمان و هنرمندان دوبلاژ رفتیم تا درباره فعالیتهای این بخش و آثار جدیدی که در مرحله دوبله قرار دارد و همچنین حالوهوای دوبلورهای پیشکسوت و جوانان مستعد در کنار آنان بیشتر بدانیم.
پشت صحنه دوبلاژ در روزهای سخت
در روزهایی که کشور با جنگ و تعطیلیِ بخشی از فعالیتهای سازمانی مواجه بود، بسیاری از صداپیشگان تلویزیون همچنان پای کار ماندند تا روند تولید و پخش آثار متوقف نشود. فرشید شکیبا، مدیر دوبلاژ سیما با اشاره به مدیریت این وضع بحرانی و تمهیداتی که برای حفظ امنیت، آرامش و انگیزه همکاران در نظر گرفته شد، گفت: در چنین موقعیتی طبیعی بود که اولویت نخست ما حفظ امنیت و آرامش همکاران باشد. دوبله، کاری کاملاً گروهی است و اگر آرامش روانی و تمرکز وجود نداشته باشد، کیفیت کار آسیب میبیند. از همان روزهای ابتدایی تلاش کردیم برنامهریزیها را منعطفتر کنیم؛ ساعات ضبط کاهش پیدا کرد، برخی کارها اولویتبندی شد و همکاران بهصورت نوبتی و با تعداد محدودتر حضور یافتند تا فشار کمتری بر افراد وارد شود.
وی حفظ ارتباط مستمر با دوبلورها، مدیران دوبلاژ و عوامل فنی را در این شرایط مهم دانست و ادامه داد: در این شرایط هرکسی وضعیت خود را باید حفظ میکرد و ما نیز حواسمان بود که اگر کسی به دلیل شرایط خانوادگی یا نگرانیهای امنیتی امکان حضور ندارد دچار سختی نشود و در عین حال لازم بود که کار دچار اختلال نشود.
شکیبا یادآوری کرد: نکته ارزشمند برای من این بود که بسیاری از هنرمندان دوبله با احساس مسئولیت حرفهای و تعلقی که به رسانه ملی دارند، داوطلبانه همکاری کردند و اجازه ندادند آنتن شبکهها از آثار باکیفیت خالی بماند. این همدلی و تعهد برای ما فراموشنشدنی، بسیار ارزشمند و قابلاحترام است.
مدیر دوبلاژ سیما درخصوص آثاری که بهطور مشخص در وضعیت جنگی و فضای خاص اجتماعی آماده و دوبله شد، عنوان کرد: خوشبختانه با وجود همه محدودیتها، روند تولید متوقف نشد و چندین طرح مهم به سرانجام رسید. در حوزه سریالهای نمایشی، چند مجموعه خارجی خانوادگی و پلیسی دوبله شد که برخی از آنها در جدول پخش شبکهها قرار گرفتهاند. در بخش فیلمهای سینمایی نیز تعدادی آثار روز جهان برای مناسبتهای مختلف آماده شدند.
شکیبا با اشاره به اهمیت دوبله در حوزه کودک و نوجوان یادآور شد: چند پویانمایی سینمایی و مجموعه سریالی برای شبکه کودک و نهال را در این روزهای سخت به پایان رساندیم. همچنین در بخش مستند، مجموعههایی در حوزه طبیعت، حیاتوحش، علم و فناوری و تاریخ معاصر جهان آماده پخش شد. تلاش ما این بود که تنوع آثار حفظ و نیاز شبکههای مختلف در این دوره تأمین شود.
وی مهمترین این آثار را برشمرد و گفت: فیلمهای سینمایی «انفجار در قطار»، «صدای هند رجب»، «میراث آتشنشانان»، «تونل»، «بازگشت قهرمان»، «هوش مصنوعی»، «رؤیای مردان کوچک»، «آگوست فرمول یک»، «پلیس خندان»، «مأمور مخفی»، «مرد و کودک»، «داستان مارسلا»، «نفت سارا»، «گرینلند 2»، «پلیسهای اشتباهی»، «قرار بازی»، «یورش2»، «پیچ تند»، «خانواده رز»، «مرد پشت بامی»، «آناکوندا»، «وومبت مبارز 2»، «هایدی»،«سه پهلوان»، «گربه شجاع»، «همه چیز درباه خانواده اینگ»، «وقتی بمیرم» و «در مسیر سقوط» را در کنار سریالهای «چهار نگهبان»، «شهر سقوط»، «لویانگ»، «دهیاری» و مستندهای «فرزندپروری»، «سرزمین وحشی»، «تنها در قطب»، «مساجد»، «سوانح هوایی»، «هالند»، «کورتوا» و «بلینگهام» دوبله کردیم.
مدیر دوبلاژ سیما با مروری بر کارنامه دوبلاژ تلویزیون در سال گذشته آن را سالی پربار توصیف کرد و گفت: سال گذشته از نظر حجم تولید و تنوع آثار، سال پرباری برای دوبلاژ تلویزیون بود. در حوزه سریال، چند مجموعه مطرح خارجی با حضور مدیران دوبلاژ و گویندگان باسابقه آماده پخش شده که در سال جاری روی آنتن خواهند رفت. سریال رازهای «میدسامر»، «سریال ورا»، سریال «تیم شعله آبی»، سریال «لویانگ»، سریال «دهیاری»، سریال پزشکی «کد سیاه» و سریال «آخرین سامورایی» از این جمله بودند.
شکیبا خاطرنشان کرد: در بخش سینمایی نیز تعدادی فیلم مهم روز جهان که هم از نظر ساختار هنری و هم از نظر استقبال جهانی مورد توجه بودهاند، دوبله و آماده نمایش شدهاند. علاوه بر این، در حوزه پویانمایی و آثار کودک نیز چند پروژه شاخص و پرهزینه به پایان رسیده است که بخشی از آنها تولیدات مطرح بینالمللی هستند.
وی ادامه داد: در بخش مستند نیز مجموعههایی با موضوعات علمی، تاریخی و طبیعت آماده شده که میتوانند برای مخاطبان جذاب و آموزنده باشند. درمجموع تلاش کردهایم ترکیبی متوازن از آثار سرگرمکننده، فرهنگی و آموزشی را برای مخاطبان آماده کنیم.
هنرمندان دوبله در روزهای جنگ کار را رها نکردند
بهمن هاشمی، صداپیشه و مجری تلویزیون با تأکید بر اینکه هنرمندان دوبله در روزهای سخت جنگ تحمیلی سوم، کار دوبله را رها نکردند، عنوان کرد: مردم مشخص کردند که در تهاجم به وطنشان چقدر حافظ کشورشان هستند و همکاران دوبله نیز علیرغم نگرانی از وضع موجود و مشکلات خانوادگی تلاش کردند کارهایی را که در دست دارند به سرانجام برسانند.
وی افزود: همه کسانی که در تلویزیون و دوبله فعالیت میکنند همکاران من هستند و در آن روزها که سازمان صداوسیما همچنان آنتن را برای مخاطب حفظ کرده بود، هر یک از همکاران دوبله با توجه به وضع زندگیشان بهنوعی تلاش کردند وظیفه خود را عملی کنند و این برای من و همکارانم باعث افتخار است.
این هنرمند سرگرمسازی را بخش مهمی از وظیفه تلویزیون در روزهای بحران دانست و گفت: در این روزها که مردم نگران بودند و فضای غم و دلهره بر آنها مسلط بود، تلویزیون با پخش سریالها و فیلمهای مختلف تلاش کرد روحیه آنان را حفظ کند.
هاشمیبا اشاره به دوبله فیلم «صدای هند رجب» آن را اثری متناسب با این روزهای ایران دانست و گفت: این اثر بهسرعت در همان روزهای ابتدایی جنگ پس از زبانگردانی برای دوبله آماده شد و گویی ما نیز میخواستیم بگوییم که در دل ویرانی، همیشه صدایی هست که نمیخواهد خاموش شود؛ صدایی که نهتنها آمیخته به معنایی انسانی است، بلکه در نقطه مرزی که زندگی و مرگ است، شکل میگیرد.
این مدیر دوبلاژ تصریح کرد: این افتخار را داشتم که دوبلاژ فیلم «صدای هند رجب» را بر عهده بگیرم. دانیال الیاسی، خشایار شیشهگران، سیما رستگاران، مونا خجسته و... ازجمله همکارانی بودند که در دوبله این اثر من را یاری کردند و من نیز نقش فرعی آن را گفتم. بااینحال چون سازمان خیلی روی پخش این اثر تأکید داشت، بهسرعت آن را به آنتن رساندیم.
به گفتههاشمی «نبرد اسلو»، «معدن سولیس»، «پلیسهای نیویورکی» آثار دیگری هستند که در این ایام دوبله شدهاند.
هاشمی در مقایسه دوبله تلویزیون و نمایش خانگی گفت: صداپیشگان در تلویزیون با دستمزد اندک بهترین دوبله را دارند و مهمترین ویژگی دوبله سازمان چینش صداها و کیفیت صداها و کیفیت میکس است و در یک اثر همه صداها حتی نقشهای فرعی هم برتر و درجه یک هستند، اما در نمایش خانگی فقط نقش اصلیها صدای برترند و بقیه نقشها به صداهایی سپرده میشود که کیفیت لازم را برای دوبله ندارند.
مجری مسابقه تلویزیونی «نبض انرژی» درخصوص ورود صداهای نو به عرصه دوبله عنوان کرد: خوشبختانه جوانان مستعد و متخصصی وارد این حرفه شدهاند؛ جوانانی که میدانند باید در کنار پیشکسوتان یاد بگیرند و بکوشند و با علاقه سختیهای این مسیر را طی کنند.
وی افزود: ما در عمل در اینجا دوبله را به جوانان آموزش میدهیم و با آنان سروکله میزنیم. جوانترها بیایند و کار را به دست بگیرند. چه در دوبله و چه در اجرا الآن نوبت جوانان است که کار را به دست بگیرند، آزمونوخطا کنند تا حرفهای و باتجربه شوند. بههرحال افراد جدید هم، روزگاری گویندگان خوبی میشوند و جای پیشکسوتان را خواهند گرفت، اما مهم صبوری و شاگردی کردن است تا سختیهای دوبله را تحمل کنند.
جان مضاعف به صداها میبخشیم
بهزاد توکلی، فارغالتحصیل صدابرداری از دانشگاه صداوسیما و یکی از صدابرداران پرکار واحد دوبلاژ تلویزیون است. وی پس از صدابرداری در معاونت آموزش سازمان از سال 1386 وارد دوبله شده است.
وی که پشت دستگاه صدا نشسته، دو صفحه نمایشگر مقابلش قرار دارد که با یکی صدا را تنظیم میکند و با دیگری تصویر را میبیند، درخصوص روند صدابرداری افزود: صدابرداری نیز مانند هر صنعت دیگر در فرایند زمانی خود توانسته به فناوری نوین دست پیدا کند و حالا که دستگاهها دیجیتالی و کامپیوتری شده، مسیر صدابرداری هم کاملاً تخصصیتر شده است و صدابردار دوبله خودش را با دستگاههای روز منطبق میکند. بهترین گویندگان و متبحرترین مدیر دوبلاژها با در درست داشتن ترجمه خوب اگر امکانات ضبط تخصصی نداشته باشند، نمیتوانند درنهایت به کیفیت بالایی برسند.
این صدابردار تأکید کرد: وقتی صحبت از سلیقه هنری میشود به این معنی است که صدابردار علاوه بر تخصص خود با چه حسی با اثر روبهرو شود و اینکه چه افکت یا موسیقیای را انتخاب کند. چقدر فیلمبین باشد و با گونههای سینمایی و شخصیتهای فیلمها و سریالهای خارجی آشنا باشد تا هم با ایرانیکردن و ملموس کردن آن اثر برای مخاطب تلویزیون آشنا باشد و هم به غنای فیلم بیفزاید.
وی با اشاره بهسرعت کار بالای صداپیشهها گفت: دوبله هر اثر سینمایی با توجه به توانایی همکاران دو روز زمان میبرد و یک روز هم زمان صدابرداری است که در این فاصله صدابردار افکت را با دیالوگها تطبیق میدهد.
صدابردار واحد دوبلاژ سیما با اشاره به ظرافتهای این حرفه عنوان کرد: هرچند فناوریهای نوین و هوش مصنوعی به کمک صدابرداران آمده تا به کارشان سرعت بدهند، اما مهارت صدابردار در این است که همه صداها درست ضبط شود و نوسان نداشته باشد، چون بخشی از کار به صدای خوب بستگی دارد و این هنر صدابردار را نشان میدهد که کارش را درست انجام بدهد.
توکلی درباره مراحل کار خود توضیح میدهد: پسازاینکه مدیر دوبلاژ گویندگانی متناسب با شخصیتهای داستان انتخاب کرد و کار را بهاصطلاح سینک زد، کار صدابردار با باندسازی شروع میشود. در مرحله باندسازی باند و افکت باید با دیالوگ ترکیب شود. صدابردار کار را گوش میدهد تا هر جا ایرادی در صدا بود، برطرف کند و بعد از یکدست کردن کار، نوبت افکت میرسد که با انجام میکس و باند و تراز کردن صدا و انتخاب و اضافه کردن موسیقی و اضافه کردن افکتها که گاهی نیاز به صداسازی هم دارد، کار را نهایی کند.
وی درخصوص تفاوت دوبله سیما با دوبله خارج از سازمان اظهار کرد: روح حاکم بر دوبلاژ سیما به سبب حضور پیشکسوتان و هنرمندان ارزنده دوبله همواره برای من قابلاحترام است و با مقایسه یک اثر با دو دوبله متفاوت میتوان به ارزش کار دوبله و صدابرداری در سیما پی برد. این صدابردار که در روزهای پایانی سال گذشته همچنان در واحد دوبلاژ زیر بمباران و صدای پدافند تهران حضور داشت، گفت: علیرغم فضای سخت و دلهرهآور روزهای جنگ تحمیلی سوم، من و سایر صداپیشگان در این واحد حضور داشتیم، چون علاوهبر دوبله آثاری که از قبل برای ماه رمضان در دست داشتیم، باید برخی آثار مرتبط با جنگ و مقاومت را که به سبب اقتضای روز نیاز داشتیم نیز به سرانجام میرساندیم که شماری از آنها را انجام دادیم و در ایام نوروز روی آنتن رفت.